Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 57

ईश्वर उवाच । योगयुक्ता महात्मानो योगे पाशुपते स्थिताः । एते मां च समाराध्य प्रभासक्षेत्रवासिनम् । ईदृशीं सिद्धिमापन्नाः स्वच्छंदगतिचारिणः

īśvara uvāca | yogayuktā mahātmāno yoge pāśupate sthitāḥ | ete māṃ ca samārādhya prabhāsakṣetravāsinam | īdṛśīṃ siddhimāpannāḥ svacchaṃdagaticāriṇaḥ

ईश्वर म्हणाले— “हे महात्मे योगयुक्त असून पाशुपत योगात स्थित आहेत. प्रभासक्षेत्रात वास करणाऱ्या माझी यथाविधी आराधना करून त्यांनी अशी सिद्धी प्राप्त केली आहे की ते स्वेच्छेने मुक्तपणे संचार करतात.”

ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच्)
Formलिट् (Perfect/लिट्); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
योगयुक्ताःyoga-endowed; united with yoga
योगयुक्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootyoga-yukta (प्रातिपदिक; √yuj (युज्) → युक्त)
Formतत्पुरुष-समास (योग + युक्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त-विशेषण (joined with yoga)
महात्मानःgreat-souled ones
महात्मानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā-ātman (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् + आत्मा); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
योगेin yoga
योगे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन
पाशुपतेPāśupata (of Paśupati)
पाशुपते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpāśupata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; विशेषण (qualifying योगे)
स्थिताःabiding; established
स्थिताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√sthā (स्था) → sthita (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; द्वितीया, एकवचन
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
समाराध्यhaving propitiated
समाराध्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā-√rādh (राध्)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having duly worshipped/propitiated)
प्रभास-क्षेत्र-वासिनम्dwelling in the Prabhāsa sacred field
प्रभास-क्षेत्र-वासिनम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootprabhāsa (प्रातिपदिक) + kṣetra (प्रातिपदिक) + vāsin (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (प्रभासक्षेत्रे वासी); पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying माम्)
ईदृशीम्such
ईदृशीम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootīdṛśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying सिद्धिम्)
सिद्धिम्attainment; perfection
सिद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsiddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
आपन्नाःhave attained
आपन्नाः:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Rootā-√pad (पद्) → āpanna (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; (प्राप्ताः/attained)
स्वच्छन्द-गति-चारिणःmoving with free will; roaming at will
स्वच्छन्द-गति-चारिणः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvacchanda (प्रातिपदिक) + gati (प्रातिपदिक) + cārin (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (स्वच्छन्दा गतिः यस्य/स्वच्छन्दया गत्या चरन्ति); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying एते/महात्मानः)

Śiva (Īśvara, Maheśvara)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: Śiva speaks as teacher: around him, great yogins—radiant, ash-smeared, serene—are implied as perfected beings who worshipped Prabhāsa-Śiva and gained effortless movement.

Ī
Īśvara (Śiva)
P
Prabhāsa-kṣetra
P
Pāśupata-yoga
M
Mahātmans/Siddhas

FAQs

Worship of Śiva in Prabhāsa, combined with Pāśupata-yoga, is praised as a direct path to siddhi and spiritual freedom.

Prabhāsa-kṣetra, where Śiva is described as specially abiding (kṣetravāsin).

Samārādhana (devotional worship/propitiation) of Śiva in Prabhāsa-kṣetra, grounded in yogic discipline.