Adhyaya 125
या अध्यायात ईश्वर क्षेत्राची दिशा‑स्थिती व अंतर सांगून देवांना प्रिय असे ‘महालिंग’ वर्णित करतात. हे लिंग कामप्रद व सर्वपातक‑नाशक असून पौलोमीने प्रतिष्ठापित केल्यामुळे ‘पौलोमीश्वर’ या नावाने प्रसिद्ध आहे. तारकाशी झालेल्या संघर्षात देव पराभूत होतात आणि इंद्र शोक‑भयाने व्याकुळ होतो. इंद्राच्या विजयासाठी इंद्राणी शंभूची उपासना करते; महादेव प्रसन्न होऊन भविष्यवाणी करतात की षण्मुख (सहामुखी) पराक्रमी पुत्र उत्पन्न होईल व तोच तारकाचा वध करील. जो भक्त पौलोमीश्वर लिंगाची पूजा करतो तो शिवाचा गण होऊन त्यांच्या सान्निध्याला पोहोचतो. शेवटी इंद्र तेथे निवास करून दुःख‑भयातून मुक्त होतो; म्हणून हे तीर्थ आश्रय व पुण्यक्षेत्र म्हणून महत्त्वाचे ठरते.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महालिंगं महादेवि सुरप्रियम् । रावणेश्वरवायव्ये धनुषां त्रिंशकेऽन्तरे
ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर, हे महादेवी, देवांना प्रिय असे महालिंग दर्शनास जावे; ते रावणेश्वराच्या वायव्येस (उत्तर-पश्चिमेस) तीस धनुष्य अंतरावर स्थित आहे।
Verse 2
स्थितं कामप्रदं लिंगं सर्वपातकनाशनम् । पौलोमीश्वरनामाढचं पौलोम्या संप्रतिष्ठितम्
तेथे इच्छापूर्ती करणारे, सर्व पातकांचा नाश करणारे लिंग स्थित आहे; ते ‘पौलोमीश्वर’ या नावाने प्रसिद्ध असून पौलोमी (इंद्राणी) हिने विधिपूर्वक प्रतिष्ठापित केले आहे।
Verse 3
तारकेण यदा ध्वस्तास्त्रिदशाः संगरे स्थिताः । त्रैलोक्यं विहृतं सर्वं स्वयमिन्द्रत्वमागतः
जेव्हा संग्रामात तारकाने त्रिदश (देव) पराभूत केले आणि सर्व त्रैलोक्य उध्वस्त केले, तेव्हा तोच स्वतः इंद्रपदावर आरूढ झाला।
Verse 4
तदा शक्रः सुदुःखार्तो भयोद्विग्नो ननाश वै । तदा तद्भार्यया देवि इन्द्राण्या शोककर्षया
तेव्हा शक्र (इंद्र) अतिशय दुःखाने व्याकुळ व भयाने हादरून खरोखर पळून गेला; त्या वेळी, हे देवी, त्याची पत्नी इंद्राणी शोकाने ओढली जाऊन (पुढे कृतीस प्रवृत्त झाली)।
Verse 5
इन्द्रस्य जयमिच्छन्त्या शंभुराराधितस्तया । ततस्तुष्टो महादेवस्तामुवाच शुभेक्षणाम्
इंद्राच्या विजयाची इच्छा धरून तिने शंभूची आराधना केली. त्याने संतुष्ट होऊन महादेवाने त्या शुभनेत्री स्त्रीला असे म्हटले.
Verse 6
भगवानुवाच । उत्पत्स्यति सुतोऽस्माकं षण्मुखस्तु महाबलः । तारकं दैत्यराजानं स चैनं घातयिष्यति
भगवान म्हणाले— आमचा एक पुत्र उत्पन्न होईल—महाबली षण्मुख. तो दैत्यराज तारकाचा वध करील.
Verse 7
गच्छ त्वं विज्वरा भूत्वा शृणु भूयो वचश्च मे
आता तू ज्वर-व्यथा दूर होऊन जा; आणि पुन्हा माझे वचन ऐक.
Verse 8
अत्र स्थितमिदं लिंगं योऽस्माकं पूजयिष्यति । स नूनं मे गणो भूत्वा मत्सकाशमुपेष्यति
येथे स्थापित असलेल्या या आमच्या लिंगाची जो पूजा करील, तो निश्चयच माझा गण होऊन माझ्या सान्निध्यास येईल.
Verse 9
एवमुक्ता गता साध्वी देवराड्यत्र संस्थितः । सर्वद्दुःखविनिर्मुक्ता सर्वदैत्यभयोज्झिता
असे ऐकून ती साध्वी निघून गेली; आणि देवराज तेथे प्रतिष्ठित झाले—सर्व दुःखांपासून मुक्त व सर्व दैत्यभयापासून निर्भय.
Verse 125
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पौलोमोश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखण्डातील ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य’ या प्रथम विभागात ‘पौलोमोश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नावाचा एकशे पंचविसावा अध्याय समाप्त होतो.