Adhyaya 120
या अध्यायात ईश्वर महादेवीला शैव तत्त्वाचा उपदेश करतात आणि यात्रेकरूस उत्तर दिशेला ‘तीन धनुष्य’ अंतरावर असलेल्या, अनुपम गोपीश्वर-तीर्थाकडे जाण्याची आज्ञा देतात. हे स्थान पाप-शमन करणारे असून गोपींनी येथे शिवलिंगाची प्रतिष्ठा केली—अशी प्रतिष्ठा-कथा देवतेच्या स्थानिक महिमेला अधिष्ठान देते. पुढे संक्षिप्त पूजाविधान सांगितले आहे—पुत्रप्राप्तीसाठी महादेव/महेश्वराची उपासना करावी; तो मनुष्यांच्या सर्व अभिष्टांची पूर्तता करतो आणि विशेषतः संततिप्रद आहे. चैत्र शुक्ल तृतीयेच्या दिवशी गंध, पुष्प व नैवेद्य अर्पून केलेली पूजा इच्छित फल देते, असा काल-नियमही दिला आहे. शेवटी प्रभास-क्षेत्रातील गोपीश्वराच्या पावन माहात्म्याचे संक्षेपाने फलश्रुतीसहित वर्णन केले आहे।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गोपीश्वरमनुत्तमम् । बलातिबलदैत्यघ्न्या उत्तरे धनुषां त्रये
ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी! त्यानंतर बलातिबल दैत्यघ्नीच्या उत्तरेस तीन धनुष्य अंतरावर असलेल्या अनुपम गोपीश्वराकडे जावे।
Verse 2
संस्थितं पापशमनं गोपीभिः संप्रतिष्ठितम् । समाराध्य महादेवं पुत्रहेतोर्महेश्वरम् । सर्वकामप्रदं नॄणां पूजितं संततिप्रदम्
तेथे पापशमन करणारे गोपीश्वर विराजमान आहेत; गोपींनी त्यांची प्रतिष्ठापना केली आहे। पुत्रप्राप्तीसाठी महादेव महेश्वराची यथाविधी आराधना केल्यास तो मनुष्यांना सर्वकामप्रद ठरतो; पूजिला असता संतती व वंशपरंपरा देतो।
Verse 3
चैत्रशुक्लतृतीयायां यस्तं पूजयते नरः । गंध पुष्पोपहारैश्च स प्राप्नोतीप्सितं फलम्
चैत्र शुक्ल तृतीयेला जो पुरुष गंध, पुष्प व उपहारांनी त्यांची पूजा करतो, तो इच्छित फल प्राप्त करतो।
Verse 4
एवं संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं पापनाशनम् । गोपीश्वरस्य देवस्य प्रभासक्षेत्रवासिनः
अशा रीतीने प्रभासक्षेत्रात वास करणाऱ्या देव गोपीश्वराचे पापनाशक माहात्म्य संक्षेपाने सांगितले आहे।
Verse 120
इति श्री स्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये बलातिबलदैत्यघ्नीमाहात्म्ये गोपीश्वर माहात्म्यवर्णनंनाम विंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेत, सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम प्रभासक्षेत्र-माहात्म्यात, बलातिबल दैत्यघ्नी-माहात्म्यप्रसंगात “गोपीश्वर-माहात्म्यवर्णन” नामक एकशे विसावा अध्याय समाप्त झाला।