Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

कल्पलिंगं महादेवि ह्यनादिनिधनं स्थितम् । पूर्वं त्रेतायुगे देवि वीरभद्रेश्वरीति च

kalpaliṃgaṃ mahādevi hyanādinidhanaṃ sthitam | pūrvaṃ tretāyuge devi vīrabhadreśvarīti ca

हे महादेवी, तेथे अनादि-अनंत असे ‘कल्पलिंग’ स्थित आहे. हे देवी, पूर्वी त्रेतायुगात ते ‘वीरभद्रेश्वरी’ या नावानेही प्रसिद्ध होते.

कल्पलिङ्गम्the Kalpa-liṅga
कल्पलिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकल्पलिङ्ग (प्रातिपदिक) = कल्प + लिङ्ग
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास (कल्पस्य लिङ्गम्)
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक) = महा + देवी
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (आमन्त्रण/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारय-समास (महती देवी)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
अनादिनिधनम्beginningless and endless
अनादिनिधनम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनादिनिधन (प्रातिपदिक) = अनादि + निधन
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (कल्पलिङ्गम्); द्वन्द्व-समास (आदिश्च निधनं च—न; beginningless and endless)
स्थितम्standing; established
स्थितम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (कल्पलिङ्गम्)
पूर्वम्formerly; earlier
पूर्वम्:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण)
त्रेतायुगॆin the Tretā age
त्रेतायुगॆ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेतायुग (प्रातिपदिक) = त्रेता + युग
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (त्रेतायाः युगम्)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
वीरभद्रेश्वरी(named) Vīrabhadreśvarī
वीरभद्रेश्वरी:
Pratipadya (Predicate nominal/नाम)
TypeNoun
Rootवीरभद्रेश्वरी (प्रातिपदिक) = वीरभद्र + ईश्वरी
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/नाम), एकवचन; तत्पुरुष-समास (वीरभद्रस्य ईश्वरी)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक अव्यय (quotative)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Kalpa-liṅga / (Tretā name) Vīrabhadreśvarī

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A self-luminous liṅga labeled ‘Kalpa-liṅga’ stands in a sanctum; Śiva narrates to Devī, while a subtle overlay shows the shrine’s older name ‘Vīrabhadreśvarī’ in a Tretā-era vignette.

K
Kalpa-liṅga
M
Mahādevī
T
Tretā Yuga
V
Vīrabhadreśvarī

FAQs

Śiva’s presence as liṅga is timeless; the same sacred reality is remembered through different names across the yugas.

The Kalpa-liṅga shrine in Prabhāsa-kṣetra, associated with the name Vīrabhadreśvarī in Tretā Yuga.

No direct ritual act is prescribed; the verse identifies the shrine and its yuga-based appellation.