Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 92
Devanagari script
पृष्टयापि न वाच्यं ते तथैतद्गमनं मम । तेनास्मि नामसंज्ञेति वाच्यसे तत्प्रतिष्ठया
Transliteration
pṛṣṭayāpi na vācyaṃ te tathaitadgamanaṃ mama | tenāsmi nāmasaṃjñeti vācyase tatpratiṣṭhayā
Translation
विचारले तरीही हे आणि माझे जाणे तू सांगू नकोस. म्हणून त्या व्यवस्थेच्या प्रतिष्ठेने तुला ‘संज्ञा’ या नावानेच ओळखतील।
Word by Word
पृष्टयाeven when asked
पृष्टया:
Nimitta (Condition)
TypeVerb
Rootपृच्छ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘पृष्ट’ + तृतीया-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग (instrumental of condition: ‘when asked’); here with अपि
अपिeven
अपि:
Emphasis
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अपि = even)
नnot
न:
Negation
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध)
वाच्यम्to be spoken/told
वाच्यम्:
Kriya (Obligation)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — ‘to be spoken’
तेby you/for you (you must)
ते:
Sampradana (Obliged person)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति, एकवचन (तुभ्यम्) — enclitic ‘ते’
तथाthus
तथा:
Adverbial (Manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (रीतिवाचक) — ‘thus/in the same way’
एतत्this
एतत्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गमनम्departure/going
गमनम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootगम् (धातु)
Formल्युट्-प्रत्ययान्त कृदन्त-नाम (action noun); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — ‘going/departure’
ममof me/my
मम:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तेनtherefore/by that
तेन:
Hetu (Reason)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग — ‘therefore/by that’
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
नामसंज्ञा(my) name is ‘Saṃjñā’
नामसंज्ञा:
Predicate nominative
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक) + संज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नाम्नः संज्ञा) — ‘name/designation’
इतिthus
इति:
Quotation marker
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण-चिह्न)
वाच्यसेyou should be called
वाच्यसे:
Kriya (Injunction)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोग (passive sense) — ‘you are to be called/you should be called’
तत्of that
तत्:
Sambandha (Genitive)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (तस्य) — in compound relation with प्रतिष्ठया
प्रतिष्ठयाby that establishment/arrangement
प्रतिष्ठया:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootप्रतिष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Saṃjñā
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Prabhāsa-kṣetra
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Chāyā
Visual Art Cues
Scene: Saṃjñā emphasizes absolute secrecy even if questioned, and declares that Chāyā will bear the name ‘Saṃjñā’ by that established arrangement.
Characters & Entities
S
SaṃjñāC
ChāyāB
Bhagavat (Sūrya implied)FAQs
Names and roles carry dharmic weight; assuming a role demands discipline, restraint, and consistency.
The verse is part of the Prabhāsakṣetra Māhātmya (Prabhāsa) narrative framework.
None; it concerns secrecy and role-identification.