Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 62

तयोस्तु राज्ञी द्यौर्ज्ञेया निक्षुभा पृथिवी स्मृता । सौम्यमासस्य सप्तम्यां द्यौः सूर्येण च युज्यते

tayostu rājñī dyaurjñeyā nikṣubhā pṛthivī smṛtā | saumyamāsasya saptamyāṃ dyauḥ sūryeṇa ca yujyate

त्या दोघींमध्ये द्यौः ही राणी समजावी आणि निक्षुभा ही पृथ्वी म्हणून स्मरणात आहे। सौम्य मासाच्या सप्तमीला द्यौः सूर्याशी संयुक्त होते।

तयोःof those two (wives)
तयोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), द्विवचन (Dual)
तुbut/indeed
तु:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक-निपात (particle)
राज्ञीqueen
राज्ञी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
द्यौःDyauḥ (Heaven)
द्यौः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
ज्ञेयाis to be known (as)
ज्ञेया:
Vidheyavisheshana (Predicative qualifier)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्यय (Gerundive/obligatory), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); विधेय-विशेषण
निक्षुभाNikṣubhā (name)
निक्षुभा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिक्षुभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
पृथिवीEarth
पृथिवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
स्मृताis remembered/called
स्मृता:
Vidheyavisheshana (Predicative qualifier)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); विधेय-विशेषण
सौम्यमासस्यof the Saumya month
सौम्यमासस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसौम्य (प्रातिपदिक) + मास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular); कर्मधारय: सौम्यः मासः
सप्तम्याम्on the seventh (lunar day)
सप्तम्याम्:
Kala-adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसप्तमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)
द्यौःDyauḥ
द्यौः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
सूर्येणwith the Sun
सूर्येण:
Sahakaraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)
and
:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
युज्यतेis joined/united
युज्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (saptamī-kāla māhātmya implied)

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Sūrya with two consorts: Dyauḥ (as queen/sky) and Nikṣubhā (as Earth). The verse highlights the saptamī union of Dyauḥ with Sūrya—an allegory for seasonal and ritual rhythms.

S
Sūrya
D
Dyauḥ
P
Pṛthivī (Earth)
N
Nikṣubhā

FAQs

Purāṇic dharma links sacred time (tithi and month) with cosmic unions, grounding ritual calendars in mythic cosmology.

Prabhāsakṣetra is the broader focus; this verse supplies the cosmological-time background that supports its māhātmya.

No explicit prescription, but the mention of saptamī and month signals auspicious calendrical timing later used for snāna and tīrtha observances.