Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 180

Devanagari script

इति सकलजगत्प्रसूति भूतं त्रिभुवनभावनधामहेतुमेकम् । रविमखिलजगत्प्रदीपभूतं त्रिदशवरं प्रणतोऽस्मि देवदेवम्

Transliteration

iti sakalajagatprasūti bhūtaṃ tribhuvanabhāvanadhāmahetumekam | ravimakhilajagatpradīpabhūtaṃ tridaśavaraṃ praṇato'smi devadevam

Translation

अशा प्रकारे मी त्या एकमेव रवीला प्रणाम करतो—जो सकल जगताची उत्पत्ती आहे, त्रिभुवन धारण करणारे एकमेव कारण व धाम आहे; जो अखिल विश्वाचा दीपक आहे, देवांमध्ये श्रेष्ठ आणि देवांचा देव आहे।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, इत्यादि-निपात (quotative particle)

• सकल: entire
• सकल: —
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• जगत्: world
• जगत्: —
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• प्रसूति: origin/production of the whole world
• प्रसूति: —
• Type: Noun
• Root: प्रसूति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः: सकल-जगत्-प्रसूति (षष्ठी-तत्पुरुष)

• भूतम्: being/become
• भूतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भू (धातु) + क्त → भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• त्रिभुवन: three worlds
• त्रिभुवन: —
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या) + भुवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• भावन: nourishing/welfare-causing
• भावन: —
• Type: Noun
• Root: भावन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• धाम: abode/splendor
• धाम: —
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• हेतुम्: cause
• हेतुम्: —
• Type: Noun
• Root: हेतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासाङ्ग

• एकम्: the one cause/abode for the welfare of the three worlds
• एकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः: त्रिभुवन-भावन-धाम-हेतु-एकम् (तत्पुरुष)

• रविम्: the Sun
• रविम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• अखिल: all/entire
• अखिल: —
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• जगत्: world
• जगत्: —
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• प्रदीप: lamp
• प्रदीप: —
• Type: Noun
• Root: प्रदीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• भूतम्: being the lamp of the whole world
• भूतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भू (धातु) + क्त → भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः: अखिल-जगत्-प्रदीप-भूतम् (तत्पुरुष)

• त्रिदश: god (one of the thirty)
• त्रिदश: —
• Type: Noun
• Root: त्रिदश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• वरम्: best among the gods
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः: त्रिदश-वरम् (तत्पुरुष)

• प्रणतः: bowed down
• प्रणतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नम् (धातु) + क्त → प्रणत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन, परस्मैपद

• देव: god
• देव: —
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• देवम्: God of gods
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः: देव-देवम् (षष्ठी-तत्पुरुष: 'देवानां देवः')

Speaker

Unnamed devotee/narrative voice within the māhātmya (concluding salutation to Ravi)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ravi/Āditya

Visual Art Cues

Scene: Ravi dominates the sky as the ‘lamp of the universe’; three worlds are shown as layered spheres bathed in light. A devotee bows with hands joined, emphasizing the singular cause behind multiplicity.

Characters & Entities

• Ravi (Sūrya)
• Tridaśa (Devas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Sun is revered as the visible cosmic principle—creator-like source, sustainer, and illuminator—worthy of the highest reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the setting, where the māhātmya frames such hymns as part of the site’s sanctity.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse models vandanā (salutation) and stuti (praise); no specific dāna/snānā/japa rule is stated.