Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

देव्युवाच । कोऽसौ प्रत्यूषनामेति कथं लिंगं प्रतिष्ठितम् । कस्य पुत्रः स विख्यात एतन्मे वद शंकर

devyuvāca | ko'sau pratyūṣanāmeti kathaṃ liṃgaṃ pratiṣṭhitam | kasya putraḥ sa vikhyāta etanme vada śaṃkara

देवी म्हणाली—प्रत्यूष नावाचा हा कोण आहे? हे लिंग कसे प्रतिष्ठित झाले? तो विख्यात पुरुष कोणाचा पुत्र आहे? हे शंकर, मला हे सांगा.

देवीthe Goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बोधनार्थे (speaker tag)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
कःwho
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
असौthat (person)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; निर्देशवाचक सर्वनाम
प्रत्यूष-नामnamed Pratyūṣa
प्रत्यूष-नाम:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रत्यूष (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नाम-तत्पुरुषः (नाम यस्य)
इतिthus/“as”
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
कथम्how
कथम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
लिङ्गम्liṅga (Śiva-emblem)
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन
प्रतिष्ठितम्was established
प्रतिष्ठितम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘स्थापितम्/प्रतिष्ठापितम्’
कस्यof whom
कस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
विख्यातःrenowned
विख्यातः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
मेto me/for me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (6th/4th Gen/Dat), एकवचन; सर्वनाम
वदtell
वद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
शंकरO Śaṅkara
शंकर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

Pārvatī (Devī)

Tirtha: Pratyūṣeśvara

Type: kshetra

Listener: Śaṅkara (Śiva)

Scene: Pārvatī, attentive and inquisitive, turns toward Śiva, asking about Pratyūṣa—his identity, lineage, and how the liṅga was established; the shrine remains in the background as a narrative anchor.

P
Pārvatī
Ś
Śiva (Śaṅkara)
P
Pratyūṣa
P
Pratyūṣeśvara-liṅga
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

Sacred geography is anchored in sacred history—knowing the origin (kathā) deepens faith and the fruit of pilgrimage.

Prabhāsa-kṣetra, specifically the Pratyūṣeśvara-liṅga and its foundation story.

None directly; the verse introduces inquiry into liṅga-pratiṣṭhā (consecration/establishment).