Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

स्थितं लिंगं महादेवि चतुर्वक्त्रं सुरप्रियम् । प्रत्यूषेश्वरनामानं महापातकनाशनम्

Transliteration

sthitaṃ liṃgaṃ mahādevi caturvaktraṃ surapriyam | pratyūṣeśvaranāmānaṃ mahāpātakanāśanam

Translation

हे महादेवी, येथे महादेवांचे लिंग स्थित आहे—चतुर्मुख व देवांना प्रिय. त्याचे नाव प्रत्यूषेश्वर असून ते महापातकांचा नाश करणारे आहे.

Word by Word

• स्थितम्: standing/established
• स्थितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √स्था (तिष्ठति) (कृदन्त; क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)

• महादेवि: O great Goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

• चतुर्वक्त्रम्: four-faced
• चतुर्वक्त्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• सुरप्रियम्: dear to the gods
• सुरप्रियम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• प्रत्यूषेश्वरनामानम्: named Pratyūṣeśvara
• प्रत्यूषेश्वरनामानम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यूषेश्वर (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम् (नामधेयवाचक)

• महापातकनाशनम्: destroyer of great sins
• महापातकनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (पूर्वपद) + पातक (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pratyūṣeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A four-faced (caturvaktra) liṅga stands in a small shrine; devas are shown offering flowers; Śiva describes it to Pārvatī as Pratyūṣeśvara, destroyer of great sins.

Characters & Entities

• Śiva
• Mahādevī
• Pratyūṣeśvara
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s presence as Pratyūṣeśvara is praised as a purifier, emphasizing that sacred darśana and devotion remove even grave sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsatīrtha region), where the Pratyūṣeśvara-liṅga is स्थापित/abiding.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed here; the verse highlights the salvific power of the liṅga itself (implying worship and darśana).