Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 106

Devanagari script

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मध्ययात्रायां ब्राह्मणप्रशंसा वर्णनंनाम षडुत्तरशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye madhyayātrāyāṃ brāhmaṇapraśaṃsā varṇanaṃnāma ṣaḍuttaraśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेत, सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात, मध्ययात्रा-प्रसंगात ‘ब्राह्मणप्रशंसेचे वर्णन’ नामक एकशे सहावा अध्याय समाप्त झाला।

Word by Word

• इति: thus; end-quote
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)

• श्रीस्कान्दे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कान्दे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + स्कान्द (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय (श्रीमान् स्कान्दः); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (masculine locative singular)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (neuter locative singular)

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the (collection) of eighty-one thousand
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्या-प्रातिपदिक) + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: समास: द्विगु (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (feminine locative singular)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (feminine locative singular)

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (masculine locative singular; ordinal adjective)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (प्रभासस्य खण्डः); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (masculine locative singular)

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (masculine locative singular)

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the ‘Glory of the Prabhāsa-kṣetra’
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (प्रभासक्षेत्रस्य माहात्म्यम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (neuter locative singular)

• मध्ययात्रायाम्: in the middle-journey (section)
• मध्ययात्रायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (मध्यस्य यात्रा); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (feminine locative singular)

• ब्राह्मणप्रशंसा: praise of Brahmins
• ब्राह्मणप्रशंसा: Vishaya (Topic/विषय)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + प्रशंसा (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (ब्राह्मणानां प्रशंसा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (feminine nominative singular)

• वर्णनम्: description
• वर्णनम्: Vishaya (Topic/विषय)
• Type: Noun
• Root: वर्णन (प्रातिपदिक; √वर्ण् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (neuter nominative singular)

• नाम: named; called
• नाम: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-शब्दः, संज्ञासूचक-अव्यय (indeclinable indicating title: ‘named’)

• षडुत्तरशततमः: one hundred and sixth
• षडुत्तरशततमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षट् (संख्या) + उत्तर (प्रातिपदिक) + शततम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (शततमः षडुत्तरः = 106th); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (masculine nominative singular)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (masculine nominative singular)

Speaker

Colophon / redactional closure

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsakṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (standard Purāṇic frame; not explicit in colophon)

Visual Art Cues

Scene: Colophon-like closure: a sūta-style manuscript frame with scribal flourish, indicating the completion of the ‘Brāhmaṇa-praśaṃsā’ chapter within the Madhya-yātrā of Prabhāsa-kṣetra.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Ekāśītisāhasrī Saṃhitā
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsakṣetra Māhātmya
• Madhya-yātrā
• Brāhmaṇa-praśaṃsā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It formally concludes the chapter, highlighting that brāhmaṇa-dharma and disciplined kṣetra-residence are central to Prabhāsa’s sacred greatness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, within the Prabhāsakṣetra Māhātmya and its Madhya-yātrā (middle pilgrimage) framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is prescribed; this is a colophon identifying the textual unit and its theme.