Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25
Devanagari script
कपालीति महेशानो दक्षेणोक्तः पुरा हरः । तेन यज्ञस्य विध्वंसं कपाली तमथाकरोत् । कपालेश्वरनामेति स्थितोस्मिन्मानवान्तरे
Transliteration
kapālīti maheśāno dakṣeṇoktaḥ purā haraḥ | tena yajñasya vidhvaṃsaṃ kapālī tamathākarot | kapāleśvaranāmeti sthitosminmānavāntare
Translation
पूर्वी दक्षाने महेशान हराला “कपाली” असे संबोधिले. त्या कारणाने कपालीने त्या यज्ञाचा विध्वंस केला. या वर्तमान मन्वंतरात तो येथे “कपालेश्वर” या नावाने प्रतिष्ठित आहे.
Word by Word
कपालीKapālī (the skull-bearer)
कपाली:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपालिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नामरूपेण (proper epithet)
इतिthus, as
इति:
Vacana-suchaka (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक-निपातः (quotative particle)
महेशानःMaheśāna (Śiva)
महेशानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेशान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
दक्षेणby Dakṣa
दक्षेण:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
उक्तःwas called
उक्तः:
Kriya (Passive predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि-भावः (was called)
पुराformerly
पुरा:
Kala-adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; महेशानस्य पर्यायः
तेनtherefore / by that
तेन:
Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; पुं/नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्
विध्वंसम्destruction
विध्वंसम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविध्वंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
कपालीKapālī (Śiva)
कपाली:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपालिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तम्that (destruction)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (विध्वंसम् इत्यस्य)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-निपातः (then/thereupon)
अकरोत्did / caused
अकरोत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
कपालेश्वर-नामthe name ‘Kapāleśvara’
कपालेश्वर-नाम:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपाल + ईश्वर + नाम (प्रातिपदिकानि)
Formतत्पुरुषः (कपालेश्वरस्य नाम); नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
इतिthus
इति:
Vacana-suchaka (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक-निपातः (quotative)
स्थितःremained / was established
स्थितः:
Kriya (State/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP, intransitive sense); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
मानव-अन्तरेin (this) manvantara
मानव-अन्तरे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमानव + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुषः (मानवस्य अन्तरे = in the manvantara of Manu); नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
Speaker
Narrator
Characters & Entities
H
HaraM
MaheśānaD
DakṣaK
KapālīK
KapāleśvaraD
Dakṣa-yajñaFAQs
Divine epithets carry karmic and narrative weight; the tīrtha preserves these cosmic events as an enduring source of dharma and remembrance.
Kapāleśvara in Prabhāsakṣetra, whose name is tied to the Dakṣa-yajña tradition.
No explicit prescription; the verse provides the etiology of the name Kapāleśvara and its Purāṇic background.