Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 36

Devanagari script

यस्माद्गतानि चेतांसि मां मुक्त्वाऽन्यत्र वः स्त्रियः । तस्मात्पतिकृतांल्लोकानायुषोंऽते न यास्यथ

Transliteration

yasmādgatāni cetāṃsi māṃ muktvā'nyatra vaḥ striyaḥ | tasmātpatikṛtāṃllokānāyuṣoṃ'te na yāsyatha

Translation

‘हे स्त्रियांनो! मला सोडून तुमची मने अन्यत्र गेली आहेत; म्हणून आयुष्याच्या शेवटी पतिव्रता-धर्माने मिळणारे लोक तुम्हाला प्राप्त होणार नाहीत।’

Word by Word

• यस्मात्: because/from which
• यस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; सर्वनाम; हेतु/अपादानार्थ

• गतानि: gone
• गतानि: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृत

• चेतांसि: minds/hearts
• चेतांसि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: एकवचन, द्वितीया (2nd); सर्वनाम

• मुक्त्वा: having left/abandoned
• मुक्त्वा: Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: मुच् (धातु) → मुक्त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); त्यक्त्वा-अर्थ

• अन्यत्र: elsewhere
• अन्यत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• वः: of you/your
• वः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; सर्वनाम

• स्त्रियः: O women / women
• स्त्रियः: Sambodhana/Address (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; संबोधनार्थे अपि (addressing)

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th), एकवचन; सर्वनाम; हेत्वर्थ

• पतिकृतान्: made/appointed by the husband
• पतिकृतान्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पति (प्रातिपदिक) + कृत (कृ धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पत्या कृताः = made by the husband)

• लोकान्: worlds/realms
• लोकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• आयुषः: of lifespan
• आयुषः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कालाधिकरण

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• यास्यथ: you will go/attain
• यास्यथ: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future/भविष्यत्), मध्यमपुरुष (2nd), बहुवचन; परस्मैपद

Speaker

Hari (Vāsudeva/Viṣṇu), continuing the curse

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Hari pronounces a stern curse: the women, minds turned elsewhere, will not reach the worlds earned by devotion to one’s husband; the scene holds a heavy silence—women bowed, Hari unwavering.

Characters & Entities

• Hari

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic message stresses steadiness of mind and loyalty to one’s dharma; distraction and indulgence lead to loss of spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The doctrinal warning is delivered within the Prabhāsakṣetra Māhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual act; it states a karmic result tied to dharmic conduct (attainment of lokas).