Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

यस्ययस्यैव यो भागस्तस्मिंस्तीर्थानि यानि वै । तस्यतस्य न संदेहः स स एवेश्वरः स्मृतः

yasyayasyaiva yo bhāgastasmiṃstīrthāni yāni vai | tasyatasya na saṃdehaḥ sa sa eveśvaraḥ smṛtaḥ

ज्याचा ज्याचा जो भाग, त्या भागात जी तीर्थे प्रतिष्ठित आहेत—यात संशय नाही; तोच अधिष्ठाता ईश्वर म्हणून स्मरण केला जातो।

यस्यof whom/whose
यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; (सम्बन्धे)
यस्यof each
यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; (पुनरुक्ति: ‘each and every’)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (particle of emphasis)
यःwhich/that (one)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
भागःportion/region
भागः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
तीर्थानिholy places
तीर्थानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
यानिwhich
यानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (तीर्थानि इति विशेषण-संबन्ध)
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तस्यof each
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; (पुनरुक्ति: ‘of each’)
no/not
:
Sambandha (Negation/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
संदेहःdoubt
संदेहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सःhe/that one
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सःhe (same)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (पुनरुक्ति: ‘that very’)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphasis)
ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्मृतःis remembered/called
स्मृतः:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (इति प्रसिद्धः/कथितः)

Skanda (deduced from Prabhāsa-kṣetra-māhātmya narrative style)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (principle of presiding Īśvara over each tīrtha-domain)

Type: kshetra

Scene: A symbolic cosmographic diagram: segmented ‘domains’ (bhāgas) of space/land/water, each with a subtle deity-emblem hovering above, and corresponding tīrtha markers below, all converging into a single radiance labeled Īśvara.

Ī
Īśvara
T
tīrtha

FAQs

All sacred sites are expressions of the one Lord presiding over each realm of reality; tīrtha and Īśvara are inseparable in essence.

The verse sets the doctrinal frame for the tattva-tīrthas of Prabhāsa-kṣetra rather than naming one single tīrtha.

No specific rite is prescribed here; it establishes the theological basis for honoring and visiting the tīrthas.