Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 33

आयामादीनि जानीहि गुह्यानि सुरसुन्दरि । आद्ये कल्पे पुरा देवि प्रमोदनमिति स्मृतम्

āyāmādīni jānīhi guhyāni surasundari | ādye kalpe purā devi pramodanamiti smṛtam

हे सुरसुंदरी, याचे आयाम इत्यादी (विवरण) जाणून घे—हे गुप्त आहेत. हे देवि, प्राचीन आद्य कल्पात यास ‘प्रमोदन’ असे स्मरण केले आहे.

आयामादीनि(the names) beginning with Āyāma, etc.
आयामादीनि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआयाम-आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषसमासः (आयामः आदिः येषां तानि)
जानीहिknow/learn
जानीहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
गुह्यानिsecret
गुह्यानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगुह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (आयामादीनि इति)
सुरसुन्दरिO beautiful goddess
सुरसुन्दरि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुर-सुन्दरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयसमासः (सुरा एव सुन्दरी)
आद्येin the first
आद्ये:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कल्पे)
कल्पेkalpa
कल्पे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
पुराformerly
पुरा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
देविO देवी
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
प्रमोदनम्Pramodana (name)
प्रमोदनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रमोदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (proper name)
इतिthus/‘called’
इति:
Sambandha (Quotative/इति-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
स्मृतम्was remembered/was called
स्मृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘is remembered/called’

Skanda (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (earliest-kalpa name: Pramodana)

Type: kshetra

Listener: A female divine/royal listener addressed as ‘surasundarī’ and ‘devī’

Scene: A teacher-figure reveals a sacred map: concentric boundary lines of Prabhāsa with marked āyāma; above, a faint overlay of an earlier-age label ‘Pramodana’ shimmering like an ancient palimpsest.

K
Kalpa
P
Pramodana (place-name)
D
Devi (listener, unspecified)

FAQs

Sacred geography has inner (guhya) dimensions; knowing a tīrtha includes knowing its timeless identity across cosmic cycles.

Prabhāsa-kṣetra, whose earliest kalpa-name is given as Pramodana.

None directly; the verse frames an esoteric disclosure about the kṣetra’s measures and ancient name.