Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

किं गयाश्राद्धदानेन किमन्यैर्मखविस्तरैः । वसिष्ठस्याश्रमं प्राप्य यः श्राद्धं कुरुते नरः । स पितॄंस्तारयेत्सर्वानात्मना नृपसत्तम

Transliteration

kiṃ gayāśrāddhadānena kimanyairmakhavistaraiḥ | vasiṣṭhasyāśramaṃ prāpya yaḥ śrāddhaṃ kurute naraḥ | sa pitṝṃstārayetsarvānātmanā nṛpasattama

Translation

गयेत श्राद्धदानाची काय गरज, किंवा इतर विस्तृत यज्ञांची तरी काय आवश्यकता? हे नृपश्रेष्ठ! जो वसिष्ठांच्या आश्रमात जाऊन तेथे श्राद्ध करतो, तो आपल्या पुण्यानेच सर्व पितरांचा उद्धार करतो.

Word by Word

• किम्: what (use)
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Interrogative pronoun, neuter nom./acc. sg.; वाक्ये निन्दार्थक-प्रश्न (rhetorical)

• गयाश्राद्धदानेन: by the gift of śrāddha at Gayā
• गयाश्राद्धदानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गया (प्रातिपदिक) + श्राद्ध (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Neuter, instrumental singular

• किम्: what (use)
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Interrogative pronoun, neuter nom./acc. sg.

• अन्यैः: with other
• अन्यैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन — Instrumental plural; विशेषण (to मखविस्तरैः)

• मखविस्तरैः: with elaborate sacrifices
• मखविस्तरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मख (प्रातिपदिक) + विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन — Masculine, instrumental plural

• वसिष्ठस्य: of Vasiṣṭha
• वसिष्ठस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Masculine, genitive singular

• आश्रमम्: hermitage
• आश्रमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Masculine, accusative singular

• प्राप्य: having reached
• प्राप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: कृदन्त (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष, अव्ययभाव) — Gerund (having reached)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Relative pronoun, masculine nominative singular

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Neuter, accusative singular

• कुरुते: does/performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद — Present, 3rd person singular, middle

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, nominative singular

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Pronoun, masculine nominative singular

• पितॄन्: the ancestors
• पितॄन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन — Masculine, accusative plural

• तारयेत्: should deliver/save
• तारयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तॄ (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Optative, 3rd person singular

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन — Masculine, accusative plural; विशेषण (to पितॄन्)

• आत्मना: by himself / through his own (merit)
• आत्मना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Masculine, instrumental singular

• नृपसत्तम: O best of kings
• नृपसत्तम: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन — Masculine, vocative singular

Speaker

Sūta (deduced, Prabhāsa Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vasiṣṭhāśrama (Arbuda)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpasattama (king)

Visual Art Cues

Scene: A didactic scene: a sage addresses a king, pointing toward an āśrama grove and sacred water; in the foreground a pilgrim performs śrāddha, while symbolic images of Gayā and grand yajñas fade in the background to show ‘no need’.

Characters & Entities

• Gayā
• Vasiṣṭha
• Pitṛs (ancestors)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Place-sanctity (sthāna-mahima) amplifies dharma: performing śrāddha at a highly praised āśrama can grant exceptional merit for one’s lineage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vasiṣṭha’s āśrama (hermitage) in the Arbuda Khaṇḍa region, praised as uniquely powerful for ancestral rites.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing śrāddha at Vasiṣṭhāśrama for the benefit (tāraṇa) of all one’s ancestors.