Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

तेन पूर्वं तपस्तप्तं शत्रूणामिच्छता क्षयम् । ततः पाशुपतं नाम तस्यास्त्रं परमं ददौ

Transliteration

tena pūrvaṃ tapastaptaṃ śatrūṇāmicchatā kṣayam | tataḥ pāśupataṃ nāma tasyāstraṃ paramaṃ dadau

Translation

शत्रूंचा नाश व्हावा या इच्छेने त्यांनी पूर्वी तप केले। तेव्हा (महादेवांनी) त्यांना ‘पाशुपत’ नावाचे परम अस्त्र प्रदान केले।

Word by Word

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (Instrumental singular)

• पूर्वम्: formerly, earlier
• पूर्वम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (temporal adverb)

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (object)

• तप्तम्: performed, practiced
• तप्तम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तं भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; ‘तपः’ इत्यस्य विशेषणम्

• शत्रूणाम्: of (his) enemies
• शत्रूणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम् (genitive plural)

• इच्छता: desiring, wishing
• इच्छता: Karana (Agent-instrumental/कर्तृ-तृतीया)
• Type: Adjective
• Root: इष्/इच्छ् (धातु) + शतृ (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्तं वर्तमानकाले कर्तरि (present active participle); पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘तेन’ इत्यस्य विशेषणम्

• क्षयम्: destruction
• क्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (object)

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana (Sequence/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्ययम्; अपादान/क्रमवाचक-क्रियाविशेषणम् (thereupon/then)

• पाशुपतम्: Pāśupata (of Paśupati)
• पाशुपतम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाशुपत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘अस्त्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• नाम: named, called
• नाम: None (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; नामनिर्देशक-निपातः (particle meaning ‘named/called’)

• तस्य: his
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (genitive singular)

• अस्त्रम्: weapon
• अस्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (object)

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘अस्त्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Pulastya (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāma-tīrtha

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: Paraśurāma performs fierce austerities near a sacred waterbody—matted hair, ash-smeared body, axe set aside—while Mahādeva appears, radiant, extending a divine weapon (Pāśupata) as a luminous emblem.

Characters & Entities

• Bhārgava Rāma (implied)
• Pāśupata astra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity (tapas) aligned with determination is portrayed as a means to obtain divine empowerment, under Śaiva grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ongoing context is Rāma-tīrtha Māhātmya, though this verse focuses on the associated legend of Bhārgava Rāma.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is mentioned as the practice preceding the reception of a divine boon/weapon.