Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 32

कस्यचित्त्वथ कालस्य तीर्थयात्रानुषंगतः । यातोऽसौ नृपतिश्चैव ह्यर्बुदे निर्मलोदकम्

kasyacittvatha kālasya tīrthayātrānuṣaṃgataḥ | yāto'sau nṛpatiścaiva hyarbude nirmalodakam

काही काळानंतर तीर्थयात्रेच्या निमित्ताने तो राजा अरबुद येथे निर्मलोदक नावाच्या निर्मळ जलतीर्थास आला।

कस्यचित्of some
कस्यचित्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक-प्रयोगे, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; अनिश्चितवाचक ‘-चित्’
तुbut; indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle), विरोध/अन्वयार्थक
अथthen; now
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (particle), अनन्तरार्थक/प्रसङ्ग
कालस्यof time; of a period
कालस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तीर्थयात्रानुषंगतःengaged in pilgrimage; attached to pilgrimage
तीर्थयात्रानुषंगतः:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootतीर्थ-यात्रा-अनुषङ्गत (प्रातिपदिक; तीर्थ + यात्रा + अनुषङ्गत)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘तीर्थयात्रायाम् अनुषङ्गतः’ इति तत्पुरुषभावः; विशेषण (qualifying ‘असौ’)
यातःwent
यातः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formभूतकृदन्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मुख्यक्रियार्थे (periphrastic past sense)
असौthat (person); he
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नृपतिःking
नृपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक; नृ + पति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (‘नॄणां पतिः’)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (particle), अवधारण (emphasis)
हिfor; indeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
अर्बुदेat Arbuda (Mount Abu)
अर्बुदे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअर्बुद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; (स्थाननाम)
निर्मलोदकम्clear water
निर्मलोदकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिर्मल-उदक (प्रातिपदिक; निर्मल + उदक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः; ‘निर्मलम् उदकम्’

Pulastya (continuing narration)

Tirtha: Nirmalodaka (at Arbuda)

Type: kund

Scene: A king with attendants approaches the Arbuda landscape; a clear, still reservoir labeled Nirmalodaka glints amid rocky hills and sacred trees; pilgrims and sages mark the tīrtha boundary.

A
Arbuda
N
Nirmalodaka
K
King

FAQs

Sacred travel culminates in encountering specific tīrthas whose purity is both physical (waters) and karmic (merit).

Arbuda’s Nirmalodaka tīrtha (the “pure-water” sacred bathing place).

Implicitly, tīrtha visitation for snāna; the explicit bathing act appears in the next verse.