Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

ततः प्रयागमापन्नः केदारं च ततः परम् । नैमिषं भद्रकर्णं च जंबूमार्गे त्रिपुष्करम्

Transliteration

tataḥ prayāgamāpannaḥ kedāraṃ ca tataḥ param | naimiṣaṃ bhadrakarṇaṃ ca jaṃbūmārge tripuṣkaram

Translation

त्यानंतर तो प्रयागास गेला, आणि पुढे केदारास पोहोचला. नैमिष, भद्रकर्ण आणि जंबूमार्गावरील त्रिपुष्कर येथेही तो गेला.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (then)

• प्रयागम्: Prayāga
• प्रयागम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आपन्नः: having reached; having come to
• आपन्नः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• केदारम्: Kedāra
• केदारम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (then)

• परम्: further; next
• परम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (as adverbial accusative: further/next)

• नैमिषम्: Naimiṣa
• नैमिषम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: नैमिष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भद्रकर्णम्: Bhadrakarṇa (place)
• भद्रकर्णम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक) + कर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (भद्रः कर्णः/भद्रकर्ण-नाम)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• जम्बूमार्गे: on the Jambū-path (route)
• जम्बूमार्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जम्बू (प्रातिपदिक) + मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जम्बोः मार्गः)

• त्रिपुष्करम्: Tripuṣkara (place)
• त्रिपुष्करम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या) + पुष्कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (त्रीणि पुष्कराणि/त्रिपुष्कर-नाम)

Speaker

Sūta (deduced: Prabhāsakhaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prayāga; Kedāra; Naimiṣa; Puṣkara (Tripuṣkara)

Type: sangam/peak/kshetra/kund

Skanda Dialogue

Listener: Royal interlocutor implied in the passage

Visual Art Cues

Scene: A fast-moving montage: Śiva’s journey marked by iconic emblems—Prayāga’s confluence, Kedāra’s snowy peak and liṅga, Naimiṣa’s forest hermitages, and Puṣkara’s lake—each appearing like successive visions along a sacred route (Jambū-mārga).

Characters & Entities

• Prayāga
• Kedāra
• Naimiṣa
• Bhadrakarṇa
• Jambū-mārga
• Tripuṣkara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage (tīrtha-yātrā) is portrayed as a dhārmic path where sacred places form a connected spiritual landscape.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A chain of renowned tīrthas—Prayāga, Kedāra, Naimiṣa, Bhadrakarṇa, and Tripuṣkara—are invoked as spiritually potent destinations.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated here; the emphasis is on visiting/arriving at tīrthas as a meritorious act.