Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

कस्यचित्त्वथकालस्य पुनः प्राप्तोऽर्बुदं प्रति । तत्रापश्यत्तथा काममाकर्णाकर्षितायुधम् । आकुंचितैकपादं च स्थिरदृष्टिं नृपो त्तम

kasyacittvathakālasya punaḥ prāpto'rbudaṃ prati | tatrāpaśyattathā kāmamākarṇākarṣitāyudham | ākuṃcitaikapādaṃ ca sthiradṛṣṭiṃ nṛpo ttama

काही काळानंतर तो पुन्हा अर्बुदाकडे परत आला. तेथे त्याने कामदेवाला पुन्हा पाहिले—कानापर्यंत ओढलेले धनुष्य-बाण, एक पाय वाकवून, स्थिर दृष्टीने उभा, हे नृपोत्तम।

कस्यचित्of some
कस्यचित्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; अनिश्चित सर्वनाम (indefinite: of some)
तुbut
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वर्थक निपात (but/indeed)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक अव्यय (then/now)
कालस्यof time
कालस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक अव्यय (again)
प्राप्तःhaving reached
प्राप्तः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Root√प्राप् (धातु) + क्त (प्राप्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; क्तान्त कृदन्त (past participle)
अर्बुदम्Arbuda (mountain/place)
अर्बुदम्:
Karma (Object of motion)
TypeNoun
Rootअर्बुद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Dik/Pratiyogi (Directional)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश अव्यय/पूर्वसर्ग (preposition: towards)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (there)
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Root√पश्/√दृश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
तथाthus
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (thus)
कामम्Kāma
कामम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
आकर्णाकर्षितायुधम्whose weapon (bow) was drawn back to the ear
आकर्णाकर्षितायुधम्:
Visheshana (Qualifier of kāmam)
TypeAdjective
Rootआकर्ण + आकर्षित + आयुध (प्रातिपदिक; आकर्षित = आ + √कृष् (धातु) क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; तत्पुरुष-समास (आकर्णम् आकर्षितम् आयुधं यस्य) विशेषण
आकुञ्चितैकपादम्with one foot bent
आकुञ्चितैकपादम्:
Visheshana (Qualifier of kāmam)
TypeAdjective
Rootआकुञ्चित + एक + पाद (प्रातिपदिक; आकुञ्चित = आ + √कुञ्च् (धातु) क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; तत्पुरुष (आकुञ्चितः एकः पादः यस्य) विशेषण
and
:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (and)
स्थिरदृष्टिम्with a steady gaze
स्थिरदृष्टिम्:
Visheshana (Qualifier of kāmam)
TypeAdjective
Rootस्थिर + दृष्टि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; कर्मधारय (स्थिरा दृष्टिः यस्य) विशेषण
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन
उत्तमO best (of kings)
उत्तम:
Sambodhana (Address)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन; विशेषण (epithet)

Sūta (deduced: Prabhāsakhaṇḍa narrative style)

Tirtha: Arbuda

Type: peak

Listener: King (nṛpottama)

Scene: On the rugged slope of Arbuda, Kāma stands in a dramatic one-legged pose, bow drawn to the ear, gaze fixed—wind tugging at garments, the mountain air charged with imminent divine confrontation.

A
Arbuda (Mount Abu)
K
Kāma
M
Mahādeva (implicit)

FAQs

Desire can take a poised, ascetic-looking stance, yet remain ready to strike—hence vigilance and discernment are required.

Arbuda (Mount Abu region) is the narrative focal location, setting the stage for the decisive confrontation.

None; the verse is descriptive, portraying Kāma’s threatening posture.