Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्यर्षेः सुमहात्मनः । भित्त्वा तं पर्वतं सद्यस्तत्पुरो लिंगमुत्थितम् । तं दृष्ट्वा विस्मयाविष्टो मुनिः स्तोत्रमुदैरयत्

tatastuṣṭo mahādevastasyarṣeḥ sumahātmanaḥ | bhittvā taṃ parvataṃ sadyastatpuro liṃgamutthitam | taṃ dṛṣṭvā vismayāviṣṭo muniḥ stotramudairayat

तेव्हा त्या महात्मा ऋषीच्या तपाने प्रसन्न होऊन महादेवांनी तत्क्षणी तो पर्वत फोडला आणि त्यांच्या समोर शिवलिंग प्रकट झाले. ते पाहून विस्मयाने भरलेल्या मुनिने स्तोत्र उच्चारले.

ततःthen
ततः:
Sambandha (Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरार्थक (thereafter)
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (तुष् धातु-निष्पन्न कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (महादेवस्य)
महादेवःMahadeva (Śiva)
महादेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय-समासः (महान् देवः)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
ऋषेःof the sage
ऋषेः:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
सुमहात्मनःof the very great-souled (sage)
सुमहात्मनः:
Sambandha (Qualifier in genitive)
TypeAdjective
Rootसु + महात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; कर्मधारय-समासः (सु-महान् आत्मा यस्य) विशेषणम् (ऋषेः)
भित्त्वाhaving split
भित्त्वा:
Kriya (Non-finite action)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययवत्; पूर्वकालिक क्रिया (having split)
तम्that
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)
पर्वतम्mountain
पर्वतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb: immediately)
तत्that
तत्:
Kriya-vishesana (Deictic qualifier)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (पुरः इत्यस्य)
पुरःin front
पुरः:
Adhikarana (Spatial)
TypeIndeclinable
Rootपुरः (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गार्थक/अव्यय (prepositional adverb: in front/before)
लिङ्गम्liṅga (emblem)
लिङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ/उद्भूत-वस्तु
उत्थितम्arisen / emerged
उत्थितम्:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootउत् + स्था (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (लिङ्गस्य)
तम्that (liṅga)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Non-finite action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययवत्; पूर्वकालिक क्रिया (having seen)
विस्मयाविष्टःovercome with astonishment
विस्मयाविष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविस्मय + आविष्ट (आ + विश् धातु-निष्पन्न कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (विस्मयेन आविष्टः) विशेषणम् (मुनिः)
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
स्तोत्रम्a hymn
स्तोत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्तोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
उदैरयत्uttered / recited
उदैरयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + ईरय्/ईर् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Arbuda-liṅga (svayambhū at Arbuda-parvata)

Type: cave

Listener: Ṛṣis (Naimiṣāraṇya assembly implied)

Scene: A dramatic moment: Mahādeva’s unseen force cleaves the mountain; from the split rock a radiant liṅga rises. Vasiṣṭha stands with folded hands, eyes widened in wonder, beginning a stotra. Light beams illuminate the rocky cleft and surrounding forest.

M
Mahādeva (Śiva)
V
Vasiṣṭha
L
Liṅga

FAQs

When devotion ripens through tapas, Śiva responds tangibly—transforming the landscape itself into a revelation of the divine.

A sacred mountain in the Arbuda region where a Śiva-liṅga manifests, establishing the place as a powerful Śaiva tīrtha.

Stotra (hymnic praise) arises as the appropriate response to darśana of the manifested liṅga; the broader frame is tapas leading to divine manifestation.