Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 121
Devanagari script
बहवस्तेन मार्गेण येनासौ प्रस्थितो नृप । सम्मुखः प्रववौ वातो रूक्षः कर्करसंयुतः
Transliteration
bahavastena mārgeṇa yenāsau prasthito nṛpa | sammukhaḥ pravavau vāto rūkṣaḥ karkarasaṃyutaḥ
Translation
हे नृप, ज्या मार्गाने तो निघाला त्या मार्गावर अनेक अपशकुन दिसले. समोरून रूक्ष, कणखर व कंकड-धुळीने भरलेला वारा वाहू लागला।
Word by Word
बहवःmany
बहवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
तेनby that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
मार्गेणby the path/route
मार्गेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
असौthat (person), he
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
प्रस्थितःhaving set out / departed
प्रस्थितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अर्थे—‘प्रस्थित’ = departed/started
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन (Singular)
सम्मुखःfacing (towards), head-on
सम्मुखः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अव्ययीभाव-समासः (सम् + मुख) = ‘in front/face-to-face’
प्रववौblew forth
प्रववौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
वातःwind
वातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
रूक्षःdry, harsh
रूक्षः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरूक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
कर्करसंयुतःmixed with gravel/pebbles
कर्करसंयुतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकर्कर (प्रातिपदिक) + संयुत (प्रातिपदिक; √युज् + सम् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (कर्करैः संयुतः)
Speaker
Narrator addressing 'nṛpa' (king)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Arbuda (contextual)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: King (नृप)
Visual Art Cues
Scene: A head-on wind blasts the chariot; dust and grit whip across faces; horses strain; banners flap backward; the king presses forward despite resistance.
Characters & Entities
N
Nṛpa (King)U
Utpāta (omens)FAQs
Obstacles and adverse signs indicate a wrong course; dharma is shown as having warnings before calamity.
No named tīrtha appears; it continues the Arbuda-khaṇḍa setting of the episode.
None in this verse.