Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 37
Devanagari script
अथाह दर्शनं गत्वा धिग्धिग्व्यर्थप्रजल्पक । मिथ्या प्रजल्पमानेन किमिदं साहसं कृतम्
Transliteration
athāha darśanaṃ gatvā dhigdhigvyarthaprajalpaka | mithyā prajalpamānena kimidaṃ sāhasaṃ kṛtam
Translation
मग तो दर्शन देऊन तो म्हणाला—‘धिक् धिक्, व्यर्थ बडबड करणाऱ्या! खोटे बोलून हे कोणते धाडस तू केलेस?’
Word by Word
अथthen
अथ:
Discourse connector (अव्ययार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (sequence marker/adverb)
आहsaid
आह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
दर्शनम्a sight/vision; audience
दर्शनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव (indeclinable participle)
धिग्shame!
धिग्:
Exclamation (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootधिग् (अव्यय)
Formनिन्दार्थक-निपात (interjection of censure)
धिग्shame!
धिग्:
Exclamation (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootधिग् (अव्यय)
Formनिन्दार्थक-निपात (repetition for emphasis)
व्यर्थप्रजल्पकO useless babbler
व्यर्थप्रजल्पक:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootव्यर्थ + प्रजल्पक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (व्यर्थः प्रजल्पकः)
मिथ्याfalsely
मिथ्या:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमिथ्या (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
प्रजल्पमानेनby (you) speaking/babbling
प्रजल्पमानेन:
Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण)
TypeVerb
Rootप्र + जल्प् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/शानच्), आत्मनेपद-प्रयोग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन, पुंलिङ्ग/नपुंसक-सम्भव (here masc. instr.)
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
साहसम्rash act/audacity
साहसम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसाहस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृतम्done/committed
कृतम्:
Kriya (Predicate/result/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (predicate)
Speaker
Śiva (implied continuation from vṛṣabhadhvajaḥ becoming angry)
Characters & Entities
Ś
ŚivaB
Brahmā (implied addressee)FAQs
Truthfulness (satya) is foundational; false claims and vain speech are spiritually and ethically ruinous.
No tīrtha is specified in this verse; it serves the moral-theological core of the Arbudakhaṇḍa narrative.
None; it is a direct rebuke centered on speech-ethics.