Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

अग्निरुवाच । एतज्जलाशयं पुण्यं मन्नाम्ना तीर्थमुत्तमम् । ख्यातिं यातु धरापृष्ठे युष्माकं हि प्रसादतः

agniruvāca | etajjalāśayaṃ puṇyaṃ mannāmnā tīrthamuttamam | khyātiṃ yātu dharāpṛṣṭhe yuṣmākaṃ hi prasādataḥ

अग्नि म्हणाला—हे पुण्य जलाशय माझ्या नावाने उत्तम तीर्थ होवो; तुमच्या प्रसादाने पृथ्वीवर याची कीर्ती पसरू दे.

अग्निःAgni
अग्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद); प्रथमपुरुष, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; जलाशयम् इति विशेषण
जलाशयम्water-reservoir/lake
जलाशयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक) + आशय (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषसमासः (जलस्य आशयः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
पुण्यम्holy
पुण्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; जलाशयम् इति विशेषण
मत्-नाम्नाby my name
मत्-नाम्ना:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootमत् (अस्मद्-प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषसमासः (मम नाम); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/उपाधि (by the name of me)
तीर्थम्a sacred ford/pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; (एतत् जलाशयम्) तीर्थम्
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तीर्थम् इति विशेषण
ख्यातिम्fame
ख्यातिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
यातुmay it attain
यातु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/विधिलिङ्गसदृश); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
धरा-पृष्ठेon the earth’s surface
धरा-पृष्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरा (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषसमासः (धरायाः पृष्ठम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
युष्माकम्of you (all)
युष्माकम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th), बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (indeed)
प्रसादतःfrom (your) favor/grace
प्रसादतः:
Apadana (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेतौ अपादान (due to grace)

Agni

Tirtha: Agnitīrtha

Type: kund

Listener: Devas

Scene: Agni speaks, pointing toward a shining reservoir, requesting that it become famed on earth as the supreme tīrtha bearing his name by the devas’ grace.

A
Agni
A
Agnitīrtha (implied)
J
Jalāśaya (sacred reservoir)

FAQs

Sacred sites become ‘tīrthas’ through divine sanction, turning geography into a path for purification and merit.

Agnitīrtha—the holy water-reservoir to be famed by Agni’s name.

Not explicitly here; it establishes the tīrtha’s identity and renown, preparing for later snāna/dāna merits.