Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

किं त्वहं प्रणयाद्भ्रातर्वक्ष्यामि यद्वचः शृषु । प्रणयान्नान्यथा कार्यं यद्यहं तव संमतः

Transliteration

kiṃ tvahaṃ praṇayādbhrātarvakṣyāmi yadvacaḥ śṛṣu | praṇayānnānyathā kāryaṃ yadyahaṃ tava saṃmataḥ

Translation

पण भाऊ, स्नेहामुळे मी एक विनंती सांगतो—माझे बोलणे ऐक. आपल्या प्रेमामुळे, मी तुला मान्य असेन तर हे कार्य अन्यथा करू नये.

Word by Word

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; प्रश्नार्थे (interrogative)

• तु: but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, विरोध/विशेषार्थक (adversative particle)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• प्रणयात्: from affection/love
• प्रणयात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: प्रणय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; हेतौ

• भ्रातर्: O brother
• भ्रातर्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• वक्ष्यामि: I will say
• वक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन

• यत्: which/that
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• वचः: word/speech
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• शृणु: hear/listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन

• प्रणयात्: from affection
• प्रणयात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: प्रणय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेतौ

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध (negation particle)

• अन्यथा: otherwise
• अन्यथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)

• कार्यम्: (it is) to be done/should be done
• कार्यम्: Kriya (Predicate necessity/क्रिया)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक; कृ-धातोः यत् प्रत्ययान्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nominative/Accusative), एकवचन; विधेय (predicate)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय, शर्तार्थक (conditional conjunction)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• संमतः: approved/acceptable
• संमतः: Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संमत (प्रातिपदिक; सम्+√मन्/√मन् ‘to think/approve’ क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (past passive participle)

Speaker

Arbuda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Arbuda, addressing ‘brother,’ asks to be heard: a tender, serious request framed by friendship; both figures pause in a sacred grove, signaling that procedure matters as much as power.

Characters & Entities

• Arbuda
• Nandivardhana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even in sacred ventures, mutual consent, humility, and honoring relationships are integral to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse anticipates the naming and fame of the Arbuda region as part of its māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces a personal condition/request connected to the sacred outcome.