Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

गतिर्भव सुरश्रेष्ठ सर्वेषां त्वं हितं कुरु । अस्माकमुपदिश्यैनं चंद्रं च रोहिणीरतम्

Transliteration

gatirbhava suraśreṣṭha sarveṣāṃ tvaṃ hitaṃ kuru | asmākamupadiśyainaṃ caṃdraṃ ca rohiṇīratam

Translation

हे सुरश्रेष्ठा! आमची गती व्हा आणि सर्वांचे हित करा; आमच्यासाठी रोहिणीवर आसक्त असलेल्या या चंद्राला उपदेश करा.

Word by Word

• गतिः: refuge/recourse
• गतिः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भव: be (become)
• भव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• सुरश्रेष्ठ: O best of gods
• सुरश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणां श्रेष्ठः)

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• हितम्: welfare/good
• हितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म

• कुरु: do
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अस्माकम्: of us/for us
• अस्माकम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी, बहुवचन

• उपदिश्य: having instructed/pointed out
• उपदिश्य: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: उप-√दिश् (धातु) → उपदिश्य (ल्यप्/क्त्वा-प्रत्यय, अव्ययीभाव-रूप कृदन्त)
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable); पूर्वक्रिया

• एनम्: this one/him
• एनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन, पुंलिङ्ग

• चन्द्रम्: the Moon
• चन्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; एनम् इत्यस्य विशेष्य-अपेक्षया समानाधिकरण

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (conjunction)

• रोहिणीरतम्: attached to Rohiṇī
• रोहिणीरतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रोहिणी (प्रातिपदिक) + रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तृतीया/सप्तमी-तत्पुरुषार्थे (रोहिण्यां रतः/रोहिण्या रतः) ‘devoted to Rohiṇī’

Speaker

Dakṣa’s daughters (the Nakṣatras)

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpa-sattama (king)

Visual Art Cues

Scene: The daughters beseech Dakṣa: ‘be our refuge, act for the good of all’; Dakṣa raises a hand in assurance, preparing to instruct or discipline Candra; Rohiṇī’s presence is implied as the focal attachment.

Characters & Entities

• Dakṣa
• Candra
• Rohiṇī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True leadership and guardianship act for universal welfare, correcting partiality so that dharma remains balanced.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is specified in this verse; it frames a dharma-correction episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a request for admonition and ethical rectification.