Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19
Devanagari script
सेयं तव रघुश्रेष्ठ नाज्ञास्ति प्रतिवेद्म्यहम् । शक्रालापमपि त्वं च नैकांते श्रोतुमर्हसि
Transliteration
seyaṃ tava raghuśreṣṭha nājñāsti prativedmyaham | śakrālāpamapi tvaṃ ca naikāṃte śrotumarhasi
Translation
हे रघुश्रेष्ठ! मी कळवितो—ही तुझी आज्ञा नाही; आणि खरे एकांत नसताना तू इंद्राचा संदेशही ऐकण्यास योग्य नाहीस।
Word by Word
साthat (she/it)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
इयम्this
इयम्:
Apposition
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
तवof you/your
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
रघुश्रेष्ठO best of the Raghu line
रघुश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootरघु-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; रघोः श्रेष्ठः इति षष्ठी-तत्पुरुषः
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
आज्ञाcommand/permission
आज्ञा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
प्रतिवेद्मिI inform/report
प्रतिवेद्मि:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootप्रति-√विद् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उत्तमपुरुष-सर्वनाम
शक्रालापम्Indra’s talk/message
शक्रालापम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशक्र-आलाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; शक्रस्य आलापः इति षष्ठी-तत्पुरुषः
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (also/even)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
चand
च:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
एकान्तेin private
एकान्ते:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएकान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Prayojana (Purpose)
TypeIndeclinable
Root√श्रु (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); अव्ययभावः; प्रयोजनार्थः
अर्हसिyou are fit/ought
अर्हसि:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Root√अर्ह् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
Speaker
Dūta (Envoy)
Visual Art Cues
Scene: The envoy points out the breach of command and privacy, addressing the Raghu-best; the crowd remains, creating a charged triangle: king, envoy, onlookers; a faint celestial motif hints at ‘Indra’s message’.
Characters & Entities
R
Rāma (Raghuśreṣṭha)I
Indra (Śakra)FAQs
Sacred or weighty counsel should be received in the right manner and setting; procedure and propriety are part of dharma.
No tīrtha is named in this verse.
None.