Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

ततः स ब्राह्मणेंद्राणामर्पयामास सादरम् । रक्षार्थं भार्गवश्रेष्ठो विनयावनतः स्थितः

Transliteration

tataḥ sa brāhmaṇeṃdrāṇāmarpayāmāsa sādaram | rakṣārthaṃ bhārgavaśreṣṭho vinayāvanataḥ sthitaḥ

Translation

मग भार्गवश्रेष्ठ परशुराम विनयाने नतमस्तक होऊन उभा राहिला आणि रक्षणार्थ ब्राह्मणश्रेष्ठांना ती यष्टी आदराने अर्पण केली.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Sambandha (Sequence/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अपादान/क्रम-अव्ययम् (ablatival adverb: then/thereafter)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• ब्राह्मणेन्द्राणाम्: to the chiefs of Brahmins
• ब्राह्मणेन्द्राणाम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः: ब्राह्मणानाम् इन्द्राः; पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• अर्पयामास: offered, handed over
• अर्पयामास: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्प् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; causative sense by stem (अर्पय-) = caused to be offered/handed over

• सादरम्: respectfully
• सादरम्: Sambandha (Manner/रीति)
• Type: Indeclinable
• Root: स (उपसर्गवत्) + आदर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययभावे द्वितीया-एकवचनम् (accusative used adverbially): with respect/reverently

• रक्षार्थम्: for protection
• रक्षार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: रक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (purpose), द्वितीया-एकवचन-रूपेण अव्ययवत्

• भार्गवश्रेष्ठः: the best of the Bhārgavas
• भार्गवश्रेष्ठः: Karta (Apposition to subject/कर्तृविशेषण)
• Type: Noun
• Root: भार्गव (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः: भार्गवानां श्रेष्ठः; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• विनयावनतः: bowed down in humility
• विनयावनतः: Karta (Predicative adjective/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विनय (प्रातिपदिक) + अवनत (कृदन्त; नम् धातोः)
• Form: तत्पुरुष-समासः: विनयेन अवनतः; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (PPP)

• स्थितः: stood, remained
• स्थितः: Kriya (State/अवस्था-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: भूतकृदन्तः (past active participle/PPP in sense), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अर्थे—stood/remained

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Paraśurāma stands slightly bowed, hands extended, respectfully offering the iron staff to senior brāhmaṇas; the brāhmaṇas receive it as a protective charge, the atmosphere serene and devotional.

Characters & Entities

• Bhārgava Rāma (Paraśurāma)
• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True greatness includes humility and service—offering power and protection into the hands of dhārmic custodians.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse belongs to the tīrtha-glorifying chapter in Nāgarakhaṇḍa; the place is contextual to the chapter though unnamed here.

What ritualistic prescription is mentioned?

Entrusting a consecrated object to brāhmaṇas for protective guardianship and ongoing reverent care.