Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यो गत्वा श्राद्धमाचरेत् । पितॄणां चैव सर्वेषामनृणः स प्रजायते

hāṭakeśvaraje kṣetre yo gatvā śrāddhamācaret | pitṝṇāṃ caiva sarveṣāmanṛṇaḥ sa prajāyate

जो हाटकेश्वराच्या पवित्र क्षेत्रात जाऊन श्राद्ध करतो, तो सर्व पितरांप्रती ऋणमुक्त होतो.

हाटकेश्वरजेin (the) Hāṭakeśvara-related
हाटकेश्वरजे:
Adhikarana (Qualifier/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन — तत्पुरुषः (हाटकेश्वरात् जातः) ‘हाटकेश्वरजे’ (born of/pertaining to Hāṭakeśvara)
क्षेत्रेin the sacred place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन — ‘क्षेत्रे’ (in the sacred place/field)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — ‘यः’ (who)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + त्वा (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव — ‘गत्वा’ (having gone)
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — ‘श्राद्धम्’ (śrāddha rite)
आचरेत्should perform
आचरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘आचरेत्’ (should perform)
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन — ‘पितॄणाम्’ (of the ancestors)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय) — ‘च’ (and)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण) — ‘एव’ (indeed)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन — ‘सर्वेषाम्’ (of all)
अनृणःfree from debt
अनृणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनृण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — ‘अनृणः’ (free from debt/obligation)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — ‘सः’ (he)
प्रजायतेbecomes/is born
प्रजायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-जा (धातु)
Formलट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘प्रजायते’ (is born/becomes)

Narrative voice within the Tīrthamāhātmya (speaker not explicit in this snippet)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A pilgrim performs śrāddha in Hāṭakeśvara-kṣetra: kuśa grass, piṇḍas, water libations, brāhmaṇas seated for bhojana; Śiva’s shrine nearby.

H
Hāṭakeśvara-kṣetra
P
Pitṛs
Ś
Śrāddha

FAQs

Fulfilling pitṛ-obligations through śrāddha is a major duty; tīrthas amplify its merit and remove pitṛ-debt (pitṛ-ṛṇa).

Hāṭakeśvara-kṣetra is explicitly praised as a powerful place for ancestral rites.

Performing śrāddha (and implicitly pitṛ offerings such as tarpaṇa) upon visiting Hāṭakeśvara-kṣetra.