Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19
Devanagari script
सूत उवाच । अत्र पूर्वं तपस्तप्तमम्बरीषेण भूभुजा । पुत्र शोकाभिभूतेन तोषितो गरुडध्वजः
Transliteration
sūta uvāca | atra pūrvaṃ tapastaptamambarīṣeṇa bhūbhujā | putra śokābhibhūtena toṣito garuḍadhvajaḥ
Translation
सूत म्हणाला—येथे पूर्वी पुत्रशोकाने व्याकुळ राजा अंबरीषाने तप केले; आणि गरुडध्वज (विष्णू) प्रसन्न झाला।
Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (formerly/before)
तपःausterity/penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
तप्तम्was performed
तप्तम्:
Kriya-visheshana (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootतप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (performed)
अम्बरीषेणby Ambarīṣa
अम्बरीषेण:
Kartr-karana (Agent in passive/कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootअम्बरीष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया; एकवचन
भूभुजाby the king
भूभुजा:
Kartr-karana (Agent in passive/कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootभूभुज् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया; एकवचन (राजा)
पुत्रO son
पुत्र:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन
शोकाभिभूतेनovercome by grief
शोकाभिभूतेन:
Karana (Cause/करण-हेतु)
TypeAdjective
Rootशोक (प्रातिपदिक) + अभिभूत (भू-धातु; क्त)
Formतृतीया-तत्पुरुषः (शोकेन अभिभूतः); पुल्लिङ्ग; तृतीया; एकवचन (qualifying implied agent: अम्बरीषेण)
तोषितःwas pleased
तोषितः:
Kriya-visheshana (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग; प्रथमा; एकवचन (pleased)
गरुडध्वजःViṣṇu (whose banner is Garuḍa)
गरुडध्वजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगरुड (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः (गरुडो ध्वजो यस्य सः); पुल्लिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
Speaker
Sūta
Characters & Entities
S
SūtaA
AmbarīṣaV
Viṣṇu (Garuḍadhvaja)G
GaruḍaFAQs
Grief can be transformed into dharmic effort; tapas performed with sincerity draws divine grace and sanctifies a place.
The locale where Ambarīṣa’s tapas occurred, connected to the manifestation and fame of Gomukha-tīrtha.
Tapas (austerity/penance) as the transformative spiritual practice that leads to divine satisfaction.