Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49
Devanagari script
अग्निष्टोमादिका यज्ञास्त्वयि सर्वे प्रतिष्ठिताः । अथ सर्वाणि भूतानि जीवंति तव संश्रयात्
Transliteration
agniṣṭomādikā yajñāstvayi sarve pratiṣṭhitāḥ | atha sarvāṇi bhūtāni jīvaṃti tava saṃśrayāt
Translation
अग्निष्टोम इत्यादी सर्व यज्ञ तुझ्यावरच प्रतिष्ठित आहेत. तसेच सर्व भूतप्राणी तुझ्या आश्रयानेच जगतात.
Word by Word
अग्निष्टोमादिकाःsuch as Agniṣṭoma, etc.
अग्निष्टोमादिकाः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअग्निष्टोम + आदिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; यज्ञाः इत्यस्य विशेषणम्; समासः—अग्निष्टोम-आदिक (agniṣṭoma etc.)
यज्ञाःsacrifices
यज्ञाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
त्वयिin you
त्वयि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; यज्ञाः इत्यस्य विशेषणम्
प्रतिष्ठिताःare established
प्रतिष्ठिताः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate participle)
TypeVerb
Rootप्रति + स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; उपसर्गः प्रति-
अथthen; moreover
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (particle), अनन्तर/प्रसङ्गार्थे (then/and further)
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतानि इत्यस्य विशेषणम्
भूतानिbeings
भूतानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
जीवन्तिlive
जीवन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन
तवof you; your
तव:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
संश्रयात्from reliance (on you)
संश्रयात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source)
TypeNoun
Rootसम् + श्रि (धातु) → संश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; हेत्वर्थे (because of dependence)
Speaker
Brahmā
Characters & Entities
A
AgniA
Agniṣṭoma-yajñaB
Bhūtas (beings)FAQs
Fire is the indispensable medium of sacrificial dharma and a symbol of life-supporting energy; honoring it upholds both worship and worldly wellbeing.
The tīrtha context is Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya, but this verse itself does not identify a named location.
It references Agniṣṭoma and other yajñas generally, affirming their dependence on Agni without detailing procedure.