Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

सूत उवाच । अस्ति सागरपर्यंते विटंकपुरमुत्तमम् । समुद्रवीचिसंसक्तप्रोच्चप्राकारमण्डनम्

Transliteration

sūta uvāca | asti sāgaraparyaṃte viṭaṃkapuramuttamam | samudravīcisaṃsaktaproccaprākāramaṇḍanam

Translation

सूत म्हणाला—समुद्राच्या काठावर विटंकपुर नावाचे एक उत्तम नगर आहे; समुद्रलहरींनी स्पर्शिलेले व उंच प्राकारांनी शोभलेले।

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• अस्ति: there is
• अस्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• सागर-पर्यन्ते: at the sea’s edge
• सागर-पर्यन्ते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक) + पर्यन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘सागरस्य पर्यन्तः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• विटंक-पुरम्: Viṭaṃkapura (a city)
• विटंक-पुरम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विटंक (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नामधेय-समास (place-name)

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• समुद्र-वीचि-संसक्त-प्र-उच्च-प्राकार-मण्डनम्: adorned with very high ramparts joined with ocean-waves
• समुद्र-वीचि-संसक्त-प्र-उच्च-प्राकार-मण्डनम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक) + वीचि (प्रातिपदिक) + संसक्त (सम्+सञ्ज्/सज् धातु, क्त कृदन्त) + प्र (उपसर्ग/अव्यय) + उच्च (प्रातिपदिक) + प्राकार (प्रातिपदिक) + मण्डन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—‘समुद्रवीचिभिः संसक्तैः प्रोच्चैः प्राकारैः मण्डनं यस्य’ इति (वर्णनात्मक)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viṭaṃkapura (within the Hāṭakeśvara narrative ambit)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A fortified coastal city with high ramparts; ocean waves strike the walls, sea-spray glinting; the city appears auspicious and ‘excellent’ (uttama).

Characters & Entities

• Viṭaṃkapura
• Ocean (Samudra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic tīrtha narratives situate spiritual events within vivid sacred landscapes, making geography itself a vessel of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative introduces Viṭaṃkapura, a coastal city that becomes the setting for the forthcoming tīrtha-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse establishes the sacred locale and atmosphere for the origin account.