Adhyaya 74

Verse 1

। सूत उवाच । धृतराष्ट्रेण भूपेन शतपुत्रान्वितेन च । लिंगानां स्थापितं तत्र शतमेकोत्तरं द्विजाः

सूत म्हणाले—हे द्विजहो! तेथे राजा धृतराष्ट्राने आपल्या शंभर पुत्रांसह एकशे एक शिवलिंगांची स्थापना केली.

Verse 2

तथा च पांडवैः सर्वैः स्थापितं लिंगपंचकम् । द्रौपद्या चाऽथ कुन्त्याऽथ गांधार्याऽथ यदृच्छया

तसेच सर्व पांडवांनी पाच लिंगांचा समूह स्थापित केला; आणि द्रौपदीने, मग कुंतीने, तसेच गांधारीनेही आपल्या प्रेरणेप्रमाणे स्थापना केली.

Verse 3

भानुमत्या च गौरीणां स्थापितं च चतुष्टयम् । विदुरेणाथ शल्येन कलिं गेन युयुत्सुना

भानुमतीनेही गौरीदेवींकरिता चार लिंगांची स्थापना केली; तसेच विदुर, शल्य, कलिंग आणि युयुत्सु यांनीही (लिंग) स्थापित केले.

Verse 4

बाह्लीकेन सपुत्रेण कर्णेनाथ ससूनुना । तथा शकुनिना तत्र द्रोणेन च कृपेण च

तेथे बाह्लीकाने पुत्रासह, आणि कर्णानेही पुत्रासह; तसेच शकुनीने, आणि द्रोण व कृप यांनीही (लिंग) स्थापित केले.

Verse 5

अश्वत्थाम्ना पृथक्त्वेन लिङ्गमेकैकमुत्तमम् । स्थापितं परया भक्त्या वरप्रासादमाश्रितम्

अश्वत्थाम्याने वेगवेगळे एक-एक उत्तम लिंग परम भक्तीने स्थापित केले—जे श्रेष्ठ प्रासाद (मंदिर) मध्ये प्रतिष्ठित होते.

Verse 6

तथा संस्थापितं तत्र विष्णुना प्रभविष्णुना । लिंगं प्रासादमाधाय प्रोत्तुंगशिखरान्वितम्

तसेच तेथे पराक्रमी सर्वशक्तिमान विष्णूंनी एक लिंग स्थापिले आणि अतिउंच शिखरयुक्त प्रासादात ते प्रतिष्ठापिले।

Verse 7

सात्वतेनापि सांबेन बलभद्रेण धीमता । प्रद्युमेनानिरुद्धेन तथान्यैर्मुख्ययादवैः

सात्वत, सांब, धीमान बलभद्र, प्रद्युम्न, अनिरुद्ध तसेच अन्य प्रमुख यादवांनीही त्या पवित्र क्षेत्र-माहात्म्याशी निगडित पुण्यकर्मात सहभाग घेतला।

Verse 8

चारुदेष्णादिभिः पुत्रै रुक्मिण्या दशभिः सुतैः । लिंगानां दशकं मुख्यं स्थापितं श्रद्धयान्वितैः

चारुदेष्ण इत्यादी पुत्रांसह रुक्मिणीचे दहा पुत्र श्रद्धायुक्त होऊन शिवलिंगांचा एक मुख्य दशक स्थापून गेले।

Verse 9

एवं संस्थाप्य लिङ्गानि ते सर्वे कुरुपांडवाः । यादवाश्च सुसंहृष्टा कृतकृत्यास्तदा ।ऽभवन्

अशा रीतीने लिंगांची विधिवत स्थापना करून ते सर्व कौरव-पांडव व यादव अत्यंत हर्षित झाले आणि स्वतःला कृतकृत्य मानू लागले।

Verse 10

तत्र स्थित्वा चिरं कालं दत्त्वा दानान्यनेकशः । धनाढ्यान्ब्राह्मणान्कृत्वा चमत्कारपुरोद्भवान्

तेथे दीर्घकाळ राहून त्यांनी अनेक प्रकारची दाने दिली; आणि ब्राह्मणांना धनसमृद्ध करून त्या पवित्र नगरात अद्भुत वैभव प्रकट केले।

Verse 11

दत्त्वा तेभ्यो वरान्नागान्ह याञ्जात्याननेकशः । सद्ग्रामाणि विचित्राणि क्षेत्राणि च सुधेनवः

त्यांनी त्यांना उत्तम हत्ती व अनेक सुकुळोत्पन्न घोडे दिले; तसेच चांगली गावे, विविध भूमी-क्षेत्रे आणि उत्तम दूध देणाऱ्या धेनूही अर्पण केल्या।

Verse 12

महोक्षांश्च सुवस्त्राणि भूस्थानान्याश्रयांस्तथा । दासीदासांस्तथा भृत्यान्दानानि विविधानि च

त्यांनी मोठे बैल, उत्तम वस्त्रे, भूमीचे तुकडे व निवासस्थानही दिले; तसेच दासी, दास, भृत्य-परिचारक—अशी विविध प्रकारची दाने अर्पण केली।

Verse 13

तत आमन्त्र्य तान्सर्वान्प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । स्वस्थानं प्रति संहृष्टाः प्रजग्मुः सर्व एव ते

मग सर्वांना निरोप देऊन व वारंवार प्रणाम करून, ते सर्वजण आनंदित होऊन आपल्या-आपल्या स्थानी निघून गेले।

Verse 14

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं स्थापितं तेन भूभुजा । तथा तद्धृतराष्ट्रेण लिंगं पातकनाशनम्

सूत म्हणाले—हे सर्व तुम्हाला सांगितले, त्या राजाने ते कसे स्थापित केले; तसेच धृतराष्ट्राने स्थापिलेला पाप-नाशक लिंगही।

Verse 16

यस्तानि पुरुषः सम्यक्पूजयेद्भक्तिभावितः । स लभेच्चाखिलान्कामान्वांछितान्स्वेन चेतसा

जो पुरुष भक्तिभावाने त्या (लिंगांची) यथाविधी पूजा करतो, तो आपल्या मनाने इच्छिलेल्या सर्व कामना प्राप्त करतो।

Verse 74

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठेनागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये कौरवपाण्डवयादवकृतलिंग प्रतिष्ठावृत्तांतवर्णनंनाम चतुःसप्ततितमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणाच्या एक्याऐंशी सहस्र श्लोकांच्या संहितेतील षष्ठ (नागर) खंडातील हाटकेश्वर-क्षेत्रमाहात्म्यात “कौरव, पांडव व यादवांनी केलेल्या लिंग-प्रतिष्ठेच्या वृत्तांताचे वर्णन” नावाचा चौऱ्याहत्तरावा अध्याय समाप्त झाला।