Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52
Devanagari script
ततो व्रीडा समोपेतस्तत्क्षणादेव चोत्थितः । भावासक्तां प्रियां त्यक्त्वा मा मोत्तिष्ठेतिवादिनीम्
Transliteration
tato vrīḍā samopetastatkṣaṇādeva cotthitaḥ | bhāvāsaktāṃ priyāṃ tyaktvā mā mottiṣṭhetivādinīm
Translation
मग लज्जेने व्याप्त होऊन ते तत्क्षणी उठले; ‘उठू नका’ असे म्हणणाऱ्या, भावासक्त प्रियेला सोडून दिले.
Word by Word
ततःthen
ततः:
Avyaya (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तर (then)
व्रीडाम्shame
व्रीडाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्रीडा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्राप्त्यर्थे कर्म
समोपेतःhaving become possessed (of)
समोपेतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम् + उप + इ (धातु) → समुपेत (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘व्रीडाम्’ इत्यनेन सह—‘व्रीडां समुपेतः’ (having become possessed of shame)
तत्क्षणात्from that very moment
तत्क्षणात्:
Apadana (Source/Time/अपादान)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम) + क्षण (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुष (‘तस्मिन् क्षणे’); पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादान/काल (from that very moment)
एवindeed
एव:
Avyaya (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (indeed/just)
चand
च:
Avyaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
उत्थितःrose up
उत्थितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + स्था (धातु) → उत्थित (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
भावासक्ताम्attached in feeling / emotionally attached
भावासक्ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootभाव (प्रातिपदिक) + आसक्त (कृदन्त, क्त; √सञ्ज्/सज्)
Formसमासः तत्पुरुष (भावे आसक्ता); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (प्रियाम्)
प्रियाम्beloved (woman)
प्रियाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
त्यक्त्वाhaving left
त्यक्त्वा:
Purvakala-kriya (Gerund/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having abandoned)
माdo not
मा:
Avyaya (Prohibition)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (prohibitive particle used with imperative)
मोत्तिष्ठrise up
मोत्तिष्ठ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + स्था (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन; ‘उत्तिष्ठ’ इत्यस्य सन्धिरूप (मा + उत्तिष्ठ → मोत्तिष्ठ)
इतिthus
इति:
Avyaya (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण (quotative)
वादिनीम्the woman saying (so)
वादिनीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवादिनी (प्रातिपदिक; √वद् + णिनि)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘इति’ इत्युक्तिं वदन्ती (one who says)
Speaker
Narrator
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Śiva rises suddenly in modesty upon noticing Vāyu; Pārvatī, still affectionate, reaches or speaks softly ‘mā mottisṭha’; the scene is tender, restrained, and emotionally charged.
Characters & Entities
Ś
ŚivaP
Pārvatī (implied as priyā)FAQs
Even in supreme intimacy, dharmic propriety and awareness of boundaries are upheld in Purāṇic portrayal.
Kailāsa is the implied sacred setting; the verse highlights conduct rather than tīrtha merit.
None.