Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

तस्मात्त्वं देहि मे स्थानं कृत्वाऽपसरणं स्वयम् । न हि दत्त्वा ग्रही ष्यामि विप्रेभ्यो मेदिनीं पुनः

tasmāttvaṃ dehi me sthānaṃ kṛtvā'pasaraṇaṃ svayam | na hi dattvā grahī ṣyāmi viprebhyo medinīṃ punaḥ

म्हणून मला एक स्थान दे आणि तू स्वतः दूर हो. कारण ब्राह्मणांना एकदा पृथ्वी दान केल्यावर मी ती भूमी पुन्हा घेणार नाही.

तस्मात्therefore, from that reason
तस्मात्:
Hetu/Reason (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (निपात/सम्बन्धसूचक), अर्थे—‘अतः/तस्मात्’ (therefore/from that)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (common), प्रथमा (1st), एकवचन
देहिgive
देहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्
मेto me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th) / चतुर्थी (4th) एकवचन-रूप ‘मे’; अत्र सम्प्रदानार्थे (to me)
स्थानम्place, position
स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
अपसरणम्withdrawal, moving away
अपसरणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअपसरण (प्रातिपदिक; अप-√सृ/सरण)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘अपसरणं कृत्वा’ = ‘withdrawing’
स्वयम्yourself, personally
स्वयम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
not
:
Pratishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negative particle)
हिindeed, for
हि:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/बल)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootदा (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
ग्रहीष्यामिI will take/accept
ग्रहीष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपदम्
विप्रेभ्यःfrom the brāhmaṇas
विप्रेभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th) / पञ्चमी (5th), बहुवचन; अत्र अपादानार्थे ‘from the brāhmaṇas’
मेदिनीम्the earth, land
मेदिनीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमेदिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)

Paraśurāma (Bhārgava) speaking (deduced from first-person vow and context)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (coastal tīrtha zone implied)

Type: kshetra

Scene: A resolute king/donor addresses the Ocean, requesting a settled place while affirming he will not reclaim land once donated to brāhmaṇas; the shoreline and ritual boundary-stones are visible.

P
Paraśurāma (Bhārgava)
B
Brāhmaṇas (vipra)
M
Medinī (earth/land)

FAQs

A gift given in dharma should not be reclaimed; steadfastness in dāna and vows is portrayed as moral integrity.

The statement is embedded in the Hāṭakeśvara-kṣetra-centered tīrthamāhātmya narrative of this chapter.

The ethical rule governing dāna is emphasized: once land is gifted to brāhmaṇas as dakṣiṇā/dāna, it should not be taken back.