Adhyaya 60

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । माहित्थेयं त्वयाख्याता या पुरा सूतनन्दन । केन संस्थापिता तत्र वद सर्वमशेषतः

ऋषी म्हणाले—हे सूतनंदना! तू पूर्वी जी ‘माहित्थी’ सांगितलीस, ती तेथे कोणी स्थापित केली? सर्व काही अवशेष न ठेवता सविस्तर सांग।

Verse 2

सूत उवाच । शोषणीनाम या विद्या पुरागस्त्येन साधिता । आथर्वणेन मन्त्रेण स्वयं च परमेश्वरी

सूत म्हणाला—‘शोषणी’ नावाची जी विद्या, ती पूर्वी अगस्त्यांनी सिद्ध केली; तिच्यासह आथर्वण मंत्र होता आणि स्वयं परमेश्वरीही (त्यात) सहभागी होती।

Verse 3

ततः संशोषितस्तेन स समुद्रो महात्मना । मित्रावरुणपुत्रेण सा प्रोक्ता पुरतः स्थिता

त्यानंतर त्या महात्मा मित्र-वरुणपुत्राने समुद्रही शोषून टाकला; आणि ‘शोषणी-विद्या’ उच्चारली गेल्यावर प्रत्यक्षपणे त्याच्या समोर प्रकट झाली।

Verse 4

माहित्थं साधितं यस्मात्त्वया मे सकलं शुभम् । माहित्थानाम तस्मात्त्वं देवता संभविष्यसि

“कारण तुझ्यामुळे हे ‘माहित्थ’ सिद्ध झाले आणि मला संपूर्ण शुभ फल मिळाले; म्हणून तू ‘माहित्थ’ या नावाने देवता होशील।”

Verse 5

चमत्कारपुरक्षेत्रे पूजां प्राप्स्यस्यनुत्तमाम् । यस्त्वामाथर्वणैर्मन्त्रैस्तत्रस्थां भक्तिसंयुतः

“चमत्कारपुराच्या पवित्र क्षेत्रात तुला सर्वोत्तम पूजा प्राप्त होईल; आणि जो कोणी भक्तियुक्त होऊन तेथे स्थित तुझी आथर्वण मंत्रांनी पूजा करील…”

Verse 6

पूजयिष्यति वृद्धिं च सर्वकालमवाप्स्यति । तस्मात्तत्र द्रुतं गच्छ मया सार्द्धं पुरोत्तमे

तो तुझी पूजा करील आणि सर्वकाळ समृद्धी प्राप्त करील। म्हणून, हे उत्तम नगरा, माझ्यासह त्वरेने तेथे चल।

Verse 7

द्विजानां रक्षणार्थाय नित्यं संनिहिता भव । एवं सा तत्र संभूता माहित्था वरदेवता

द्विजांच्या रक्षणासाठी तू नित्य येथे सन्निहित राहा। अशा रीतीने तेथे वरदायिनी देवी महिट्ठा प्रकट होऊन वास करू लागली.

Verse 9

ययाऽयं चलितः शैलः स्वशक्त्या निश्चलीकृतः । स्कन्देनेह द्विजश्रेष्ठाः शक्त्या विद्धस्तदग्रतः । नरादित्यस्ततश्चान्यो यो नरेण प्रतिष्ठितः । षष्ठ्यां तं सूर्यवारेण दृष्ट्वा पापात्प्रमुच्यते

जिच्या शक्तीने हा हललेला पर्वत स्थिर व अचल झाला. हे द्विजश्रेष्ठांनो! येथे स्कंदाने याच्या अग्रभागी शक्तीने यास विद्ध केले. त्यानंतर मनुष्याने प्रतिष्ठित ‘नरादित्य’ नावाची सूर्यप्रतिमा आहे; रविवार येणाऱ्या षष्ठी तिथीस तिचे दर्शन केल्यास पापमुक्ती होते.

Verse 10

न शत्रूणां पराभूतिं प्रयास्यति यथार्जुनः । रोगी विमुच्यते रोगाद्दरिद्रो धनमाप्नुयात्

तो शत्रूंकडून पराभव पावणार नाही, जसा अर्जुन पराभूत झाला नाही. रोगी रोगातून मुक्त होतो आणि दरिद्राला धन प्राप्त होऊ शकते.

Verse 11

तथा गोवर्धनधरं तत्र देवं जनार्दनम् । यः पश्येत्कार्तिके शुक्ले संप्राप्ते प्रथमे दिने । तस्य गावः प्रभूताः स्युर्नीरोगा द्विसत्तमाः

तसेच, जो तेथे गोवर्धनधारी देव जनार्दनाचे कार्तिक शुक्ल पक्षातील पहिल्या दिवशी दर्शन करतो, हे द्विसत्तमा, त्याच्या गायी पुष्कळ होतात व निरोगी राहतात.

Verse 12

नरसिंहवपुः साक्षात्तथा देवो हरिः स्वयम् । तथा विनायकस्तत्र सर्वकामप्रदायकः । सर्वविघ्नहरश्चैव स्थापितश्चार्जुनेन हि

तेथेच साक्षात् हरि स्वतः नरसिंह-रूपाने विराजमान आहे. तेथे विनायकही आहे—सर्व कामना पूर्ण करणारा व सर्व विघ्ने हरिणारा; तो अर्जुनानेच स्थापिला आहे.

Verse 14

यस्तमाथर्वणैर्मंत्रैः पूजयेद्द्वादशीदिने । कार्तिकस्य सिते पक्षे स याति परमां गतिम्

जो कार्तिक महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील द्वादशी तिथीस अथर्वण मंत्रांनी त्याची पूजा करतो, तो परम गतीस प्राप्त होतो.

Verse 15

तथा तत्र द्विजश्रेष्ठा नरनारायणावुभौ । देवौ परमतेजस्वी यस्तौ पश्यति भक्तितः

हे द्विजश्रेष्ठा! तेथे परम तेजस्वी देव नरा व नारायण—हे दोघेही आहेत. जो त्यांचे भक्तिभावाने दर्शन करतो…

Verse 16

पूजयेच्च द्विजश्रेष्ठा द्वादश्या दिवसे स्वयम् । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

आणि हे द्विजश्रेष्ठा! तो स्वतः द्वादशीच्या दिवशी पूजन करील तर तो जरा-मरणरहित परम धामास प्राप्त होतो.

Verse 17

तीर्थयात्राकृतारंभः कुन्तीपुत्रो धनंजयः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे समायातो द्विजोत्तमाः

तीर्थयात्रेचा आरंभ करून कुंतीपुत्र धनंजय (अर्जुन), हे द्विजोत्तमा, हाटकेश्वराच्या पवित्र क्षेत्रात येऊन पोहोचला.

Verse 18

दृष्ट्वा तत्पावनं क्षेत्रं तीर्थपूगप्रपूरितम् । आदित्यं स्थापयामास प्रासादे सुमनोहरे

तीर्थसमूहांनी परिपूर्ण असे ते पावन क्षेत्र पाहून त्याने अत्यंत मनोहर प्रासादात आदित्यदेवाची प्रतिष्ठापना केली।

Verse 19

नरनारायणौ देवौ तस्याग्रे स्थापितौ ततः । तथा गोवर्धनधरस्तत्र देवः प्रतिष्ठितः

त्यानंतर त्या देवालयाच्या अग्रभागी नर-नारायण देवांची स्थापना झाली; तसेच गोवर्धनधर भगवानही तेथे विधिपूर्वक प्रतिष्ठित झाले।

Verse 20

नरसिंहं तथैवान्यं श्रद्धया परया युतः । एवं संस्थाप्य कौंतेयो देवगृहसुपंचकम्

परम श्रद्धायुक्त होऊन त्याने नरसिंह भगवान तसेच आणखी एका देवतेचीही स्थापना केली। अशा रीतीने कौंतेयाने पाच उत्तम देवगृहांचा समूह स्थापिला।

Verse 21

ततो विप्रान्समाहूय सर्वांस्तान्पुरसंभवान् । प्रोवाच प्रणतो भक्त्या धनं दत्त्वा सुपुष्कलम्

मग त्या नगरातील सर्व ब्राह्मणांना बोलावून, भक्तिभावाने नम्र होऊन त्याने त्यांना संबोधले आणि विपुल धन दान दिले।

Verse 22

मया संस्थापितः सूर्यः सर्वरोगक्षयावहः । तथार्पितश्च युष्माकं चिंतनीयं सदैव तु

माझ्याकडून प्रतिष्ठित केलेले हे सूर्यदेव सर्व रोगांचा क्षय करणारे आहेत। ही सेवा/व्यवस्था तुम्हांला अर्पण आहे; म्हणून याचे सदैव स्मरण करून पालन करावे।

Verse 23

विप्रा ऊचुः । गच्छ त्वं पांडवश्रेष्ठ सुविश्रब्धः स्वमालयम् । वयं सर्वे करिष्यामस्तवश्रेयोऽभिवर्धनम्

विप्र म्हणाले—हे पांडवश्रेष्ठा, निश्चिंत होऊन आपल्या घरी जा. आम्ही सर्वजण तुझे कल्याण व शुभ कीर्ती वाढावी म्हणून यथाशक्ती प्रयत्न करू.

Verse 24

ततोऽर्जुनः प्रहृष्टात्मा तेभ्यो दत्त्वा धनं बहु । तानामंत्र्य नमस्कृत्य जगाम स्वपुरं प्रति

त्यानंतर हर्षितचित्त अर्जुनाने त्यांना पुष्कळ धन दिले; मग त्यांची रजा घेऊन व नमस्कार करून तो आपल्या नगराकडे निघून गेला.

Verse 25

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं नरादित्यस्य संभवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः शृण्वतां पापनाशनम्

सूत म्हणाले—नरादित्याचा संभव मी तुम्हाला सर्व सांगितला. हे ब्राह्मणश्रेष्ठांनो, हे माहात्म्य ऐकणाऱ्यांचे पाप नष्ट होते.

Verse 413

यस्तं पूजयते भक्त्या चतुर्थ्यां मोदकाशनैः । स सर्वविघ्ननिर्मुक्तो लभते वांछितं फलम् । तत्र स्थितो द्विजेंद्राणां हिताय द्विजसत्तमाः

जो चतुर्थीला भक्तिभावाने मोदकांचा नैवेद्य अर्पून त्याची पूजा करतो, तो सर्व विघ्नांपासून मुक्त होऊन इच्छित फल प्राप्त करतो. हे द्विजसत्तमांनो, तो तेथे द्विजेंद्रांच्या हितासाठी वास करतो.