Adhyaya 6

Verse 1

। सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य त्रिशंकोर्मुनिपुंगवः । विश्वामित्रोऽब्रवीद्वाक्यं किंचिल्लज्जासमन्वितः

सूत म्हणाले—त्रिशंकूचे वचन ऐकून मुनिश्रेष्ठ विश्वामित्र थोड्या लज्जेसह उत्तर बोलला.

Verse 2

मा विषादं महीपाल विषयेऽत्र करिष्यसि । अनेनैव शरीरेण त्वां नयिष्याम्यहं दिवम्

हे महीपाल! या विषयात विषाद करू नकोस. याच देहासह मी तुला स्वर्गात नेईन.

Verse 3

तत्तत्कर्म करिष्यामि स्वर्गार्थे नृपसत्तम । तवाभीष्टं करिष्यामि किं वा यास्यामि संक्षयम्

हे नृपश्रेष्ठ! स्वर्गासाठी जे जे कर्म आवश्यक ते मी करीन. तुझे अभिष्ट पूर्ण करीन; नाहीतर त्या प्रयत्नातच मी नष्ट होईन.

Verse 4

एवमुक्त्वा परं कोपं कृत्वोपरि दिवौकसाम् । उवाच च ततो रौद्रं प्रत्यक्षं तस्य भूपतेः

असे बोलून त्याने दिवौकसांवर प्रचंड क्रोध केला आणि मग त्या राजाच्या समोरच उघडपणे भयंकर वचन उच्चारले.

Verse 5

यथा मया द्विजत्वं हि स्वयमेवार्जितं बलात् । तथा सृष्टिं करिष्यामि स्वकीयां नात्र संशयः

जसे मी तपोबलाने स्वतः द्विजत्व मिळविले, तसेच मी माझीच सृष्टी निर्माण करीन—यात संशय नाही.

Verse 6

ततस्तं स समालोक्य शंकरं शशिशेखरम् । प्रणम्य विधिवद्भक्त्या स्तुतिं चक्रे महामुनिः

तेव्हा त्या महामुनींनी शशिशेखर शंकरांचे दर्शन घेऊन विधिपूर्वक भक्तिभावाने नमस्कार केला आणि स्तुती रचली।

Verse 7

विश्वामित्र उवाच । जय देव जयाचिंत्य जय पार्वतिवल्लभ । जय कृष्ण जगन्नाथ जय कृष्ण जगद्गुरो

विश्वामित्र म्हणाले—जय देव, जय अचिंत्य, जय पार्वतीवल्लभ। जय कृष्ण जगन्नाथ, जय कृष्ण जगद्गुरो।

Verse 8

जयाचिंत्य जयामेय जयानंत जयाच्युत । जयामर जयाजेय जयाव्यय सुरेश्वर

जय अचिंत्य, जय अमेय, जय अनंत, जय अच्युत। जय अमर, जय अजेय, जय अव्यय—हे सुरेश्वर।

Verse 9

जय सर्वग सर्वेश जय सर्वसुराश्रय । जय सर्वजनध्येय जय सर्वाघनाशन

जय सर्वग, जय सर्वेश, जय सर्व देवांचा आश्रय। जय सर्वजनध्येय, जय सर्व पापनाशन।

Verse 10

त्वं धाता च विधाता च त्वं कर्ता त्वं च रक्षकः । चतुर्विधस्य देवेश भूतग्रामस्य शंकर

हे देवेश शंकर, तूच धाता व विधाता; तूच कर्ता व रक्षक आहेस। चतुर्विध समस्त भूतसमूहाचा तू अधिपती आहेस।

Verse 11

यथा तिलस्थितं तैलं यथा दधिगतं घृतम् । तथैवाधिष्ठितं कृत्स्नं त्वया गुप्तेन वै जगत्

जसे तिळांत तेल गुप्त असते आणि दह्यात तूप असते, तसेच हे गुप्तरूपा! हे संपूर्ण जगत् तुझ्याच द्वारा व्यापलेले व अधिष्ठित आहे.

Verse 12

त्वं ब्रह्मा त्वं हृषीकेशस्त्वं शक्रस्त्वं हुताशनः । त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमिन्दुस्त्वं दिवाकरः

तू ब्रह्मा आहेस, तू हृषीकेश आहेस; तू शक्र (इंद्र) आहेस, तू हुताशन (अग्नी) आहेस। तू यज्ञ आहेस, तू वषट्कार आहेस; तू इंदू (चंद्र) आहेस आणि तू दिवाकर (सूर्य) आहेस.

Verse 13

अथवा बहुनोक्तेन किं स्तवेन तव प्रभो । समासादेव वक्ष्यामि विभूतिं श्रुतिनोदिताम्

किंवा हे प्रभो! फार स्तुती करून काय उपयोग? श्रुतींनी (वेदांनी) सांगितलेली तुझी विभूती मी संक्षेपानेच सांगतो.

Verse 14

यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु स्थावरं जंगमं विभो । तत्सर्वं भवता व्याप्तं काष्ठं हव्यभुजा यथा

हे विभो! त्रिलोकीत जे काही स्थावर-जंगम आहे, ते सर्व तुझ्याने व्यापलेले आहे—जसे काष्ठात हव्यभुज् (अग्नी) अंतर्निहित असतो.

Verse 15

श्रीभगवानुवाच । परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते वरं प्रार्थय सन्मुने । यत्ते हृदि स्थितं नित्यं सर्वं दास्याम्यसंशयम्

श्रीभगवान म्हणाले—मी तुझ्यावर पूर्ण प्रसन्न आहे; तुझे कल्याण होवो. हे सन्मुने! वर माग; जे काही सदैव तुझ्या हृदयात आहे, ते सर्व मी निःसंशय देईन.

Verse 16

विश्वामित्र उवाच । यदि तुष्टोसि देवेश यदि देयो वरो मम । तन्मे स्यात्सृष्टिमाहात्म्यं त्वत्प्रसादान्महेश्वर

विश्वामित्र म्हणाला—हे देवेश! तू प्रसन्न असशील आणि मला वर द्यावयाचा असेल, तर हे महेश्वर! तुझ्या कृपेने मला सृष्टीच्या माहात्म्याचे पावन वर्णन प्राप्त होवो.

Verse 17

एवमस्त्विति तं चोक्त्वा भगवान्वृषभध्वजः । सर्वैर्गणैः समायुक्तस्ततश्चादर्शनं गतः

त्याला ‘एवमस्तु’ असे म्हणून, वृषभध्वज भगवान् शिव सर्व गणांसह तेथून अंतर्धान पावले.

Verse 18

विश्वामित्रोऽपि तत्रैव स्थितो ध्यानपरायणः । चक्रे चतुर्विधां सृष्टिं स्पर्द्धया हंसगामिनः

विश्वामित्रही तेथेच ध्यानपरायण होऊन राहिला; आणि हंसगामी (ब्रह्मा) याच्याशी स्पर्धा करून त्याने चतुर्विध सृष्टी निर्माण केली.