Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 54›Shloka 54
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 54

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नलनिर्मितचर्ममुण्डामाहात्म्यवर्णनंनाम चतुष्पञ्चाशत्तमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye nalanirmitacarmamuṇḍāmāhātmyavarṇanaṃnāma catuṣpañcāśattamo'dhyāyaḥ

Translation

अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या षष्ठ नागरखण्डातील हाटकेश्वर-क्षेत्रमाहात्म्यात ‘नलनिर्मित चर्ममुण्डा-माहात्म्यवर्णन’ नावाचा चौपन्नावा अध्याय समाप्त झाला।

Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; समाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक
श्रीस्कांदेin the Śrī Skanda (Purāṇa)
श्रीस्कांदे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + स्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘श्रियः स्कन्दः’/‘श्रीमान् स्कन्दः’; here: ‘in the Śrī-Skanda (Purāṇa)’
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय ‘महच्च तत् पुराणम्’
एकाशीतिसाहस्र्याम्in the eighty-one-thousand (verses)
एकाशीतिसाहस्र्याम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकाशीति (संख्या-प्रातिपदिक) + साहस्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (संख्यापूर्वक) qualifying ‘संहिता’
संहितायाम्in the Saṃhitā
संहितायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular
षष्ठेin the sixth
षष्ठे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Ordinal used adjectivally (in the sixth)
नागरखण्डेin the Nāgara-khaṇḍa section
नागरखण्डे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनागर (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (नामधारक)
हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येin the Māhātmya of the Hāṭakeśvara sacred field
हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहाटकेश्वर (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘हाटकेश्वरस्य क्षेत्रस्य माहात्म्ये’
नलनिर्मितचर्ममुण्डामाहात्म्यवर्णनम्the narration of the greatness of Carmamuṇḍā made by Nala
नलनिर्मितचर्ममुण्डामाहात्म्यवर्णनम्:
Karta (Predicate nominative/विधेय)
TypeNoun
Rootनल (प्रातिपदिक) + निर्मित (कृदन्त) + चर्ममुण्डा (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘नलेन निर्मितायाः चर्ममुण्डायाः माहात्म्यस्य वर्णनम्’
नामnamed
नाम:
Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशार्थक; particle ‘named/called’
चतुष्पञ्चाशत्तमःfifty-fourth
चतुष्पञ्चाशत्तमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुःपञ्चाशत् (संख्या-प्रातिपदिक) + तम (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक (54th)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
Speaker

Narratorial colophon (traditional redactional line)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra; Carmamuṇḍā (Nala-nirmita)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-style closing: scribal flourish, chapter title banner, and a symbolic vignette of Nala establishing Carmamuṇḍā within Hāṭakeśvara-kṣetra.

Characters & Entities
S
Skanda Purāṇa
N
Nāgara Khaṇḍa
H
Hāṭakeśvara-kṣetra
N
Nala
C
Carmamuṇḍā

FAQs

As a colophon, it chiefly preserves lineage and context, anchoring the māhātmya within sacred geography and tradition.

Hāṭakeśvara-kṣetra and the Carmamuṇḍā tīrtha established by Nala.

None; this is a chapter-ending identification statement.

←Previous Verse
Next Verse→