Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

उखां कृत्वा ततस्तादृक्तत्प्रमाणामतर्किताम् । महामांसाभृतां कृत्वा तां जहारामिषान्विताम्

Transliteration

ukhāṃ kṛtvā tatastādṛktatpramāṇāmatarkitām | mahāmāṃsābhṛtāṃ kṛtvā tāṃ jahārāmiṣānvitām

Translation

मग त्याने तितक्याच मापाची, कोणालाही संशय न येईल अशी एक हांडी बनवली. ती प्रचंड मांसाने भरून, मांसाने भारलेली ती हांडी उचलून नेली.

Word by Word

• उखाम्: a cooking-pot
• उखाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उखा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having made’

• ततः: then
• ततः: Desha-kala (Temporal connector/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अपादानार्थक (then/from that)

• तादृक्: such
• तादृक्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश् (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण; (अव्ययवत्) प्रातिपदिक-रूप ‘तादृक्’ = ‘such’ (अत्र उखाम् विशेषयति)

• तत्प्रमाणाम्: of that size
• तत्प्रमाणाम्: Visheshana (Qualifier of उखाम्/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् + प्रमाण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (of that measure/size)

• अतर्किताम्: unexpected
• अतर्किताम्: Visheshana (Qualifier of उखाम्/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + तर्कित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासार्थक विशेषण (unexpected/unthought-of)

• महामांसाभृताम्: filled with much meat
• महामांसाभृताम्: Visheshana (Qualifier of उखाम्/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + मांस + आ-भृत (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (bearing much meat)

• कृत्वा: having made (it)
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having made’

• ताम्: that (pot)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (refers to उखाम्)

• जहार: carried off/took away
• जहार: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• आमिषान्विताम्: containing meat
• आमिषान्विताम्: Visheshana (Qualifier of ताम्/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आमिष + अन्वित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (accompanied by meat)

Speaker

Sūta (implied continuation of narration)

Skanda Dialogue

Listener: (assembly of sages)

Visual Art Cues

Scene: A specially sized pot is commissioned in secrecy; it is filled with large quantities of meat and carried away, heavy and covered, while others remain unsuspecting.

Characters & Entities

• King/plotter (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hidden wrongdoing (atarkita) still bears consequences; secrecy cannot shield one from dharma’s law.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it is part of a broader tīrtha-glorifying chapter narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes an act of preparation used for deception.