Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 76
Devanagari script
सा नूनं नन्दिनी त्वं हि ज्ञाता शापान्ततो मया । तत्त्वं ब्रूहि प्रदेशोऽयं कतमो वरधेनुके
Transliteration
sā nūnaṃ nandinī tvaṃ hi jñātā śāpāntato mayā | tattvaṃ brūhi pradeśo'yaṃ katamo varadhenuke
Translation
निश्चितच तू नंदिनी आहेस; शापाच्या अंताने मी तुला ओळखले आहे. हे वरदायिनी धेनु, सत्य सांग—हा प्रदेश कोणता?
Word by Word
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नूनम्surely
नूनम्:
Kriya-vishesana (Modal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formअव्यय (particle/adverb): surely/indeed
नन्दिनीNandinī
नन्दिनी:
Samanaadhikarana (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootनन्दिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (संबोधनार्थे अपि पाठान्तरं संभवति)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (particle): indeed/for
ज्ञाताrecognized/known
ज्ञाता:
Karta (State/कर्ता-भाव)
TypeAdjective
Root√ज्ञा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम् (अध्याहृत) इति विशेषणम्; ‘known/recognized’
शापान्ततःafter the curse ended
शापान्ततः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशाप (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक) + तसिल् (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्यय (ablatival adverb): शापस्य अन्ततः = from the end of the curse / after the curse ended
मयाby me
मया:
Karana (Agent-instr./करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन
तत्त्वम्the truth
तत्त्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ब्रूहिtell (me)
ब्रूहि:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
प्रदेशःplace/region
प्रदेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Samanaadhikarana (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कतमःwhich (one) exactly
कतमः:
Visheshana (Interrogative qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक-विशेषणम्
वरधेनुकेO excellent cow
वरधेनुके:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक) + धेनुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, संबोधन, एकवचन; कर्मधारयः: वर-धेनुका = ‘excellent cow’; संबोधनार्थे
Speaker
King Kalaśa
Characters & Entities
N
NandinīFAQs
Spiritual turning points are recognized through inner clarity; seekers then inquire into the ‘tattva’ of the place and its divine purpose.
The inquiry prepares for the identification of Camatkārapura-kṣetra, a famed tīrtha described immediately afterward.
No explicit rite is stated; the verse emphasizes inquiry (praśna) preceding pilgrimage understanding.