Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

अथ ते मंत्रिणस्तस्य शापस्यातं महीपतेः । वांछतस्तस्य तद्राज्यं चक्रुरेव सुरक्षितम्

Transliteration

atha te maṃtriṇastasya śāpasyātaṃ mahīpateḥ | vāṃchatastasya tadrājyaṃ cakrureva surakṣitam

Translation

तेव्हा त्या राजाच्या शापाचा अंत व्हावा अशी इच्छा धरून त्याच्या मंत्र्यांनी ते राज्य उत्तम रीतीने सुरक्षित ठेवले।

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (sequence/then)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Nominative plural, masc.)

• मंत्रिणः: ministers
• मंत्रिणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Nominative plural, masc.)

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (Genitive singular)

• शापस्य: of the curse
• शापस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (Genitive singular, masc.)

• आतं: come/arrived (i.e., having come upon)
• आतं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √या (या धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Accusative singular, neut.); क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• महीपतेः: of the king
• महीपतेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महीपति (प्रातिपदिक: मही + पति)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (Genitive singular, masc.)

• वांछतः: of (him) desiring
• वांछतः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: वाञ्छत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वाञ्छ् (वाञ्छ धातु) + शतृ)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (Genitive singular, masc.); शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (Genitive singular)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Accusative singular, neut.); विशेषणम् (qualifier)

• राज्यं: kingdom
• राज्यं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Accusative singular, neut.)

• चक्रुः: they made/did
• चक्रुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (कृ धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम् (3rd person plural)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (emphatic/indeed)

• सुरक्षितम्: well-protected
• सुरक्षितम्: Karma (Object complement/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-रक्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक; सु + √रक्ष् (रक्ष धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Accusative singular, neut.); क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

Speaker

Narrator (contextual, unspecified in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śrī Hāṭakeśvara-kṣetra (narrative frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis / ‘O brāhmaṇa’ addressee in surrounding narration

Visual Art Cues

Scene: A royal court in anxious stillness: ministers confer and post guards at city gates and granaries, protecting the realm while the king is under a curse; banners subdued, lamps lit, scribes recording orders.

Characters & Entities

• Mantriṇaḥ (ministers)
• Mahīpati (king)
• Śāpa
• Rājya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Rājadharma includes safeguarding the realm through capable ministers; dharmic order should endure even when the ruler suffers fate.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; the verse supports the tīrtha narrative by maintaining the worldly setting until the liberating liṅga-darśana occurs.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it highlights administrative dharma—protection of the kingdom while awaiting the curse’s termination.