Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

दुर्वासा उवाच । मुक्त्वा श्राद्धं तथा यज्ञं न मांसं भक्षयेद्द्विजः । विशेषेण व्रतस्यांते चातुर्मास्योद्भवस्य च

durvāsā uvāca | muktvā śrāddhaṃ tathā yajñaṃ na māṃsaṃ bhakṣayeddvijaḥ | viśeṣeṇa vratasyāṃte cāturmāsyodbhavasya ca

दुर्वासा म्हणाले—श्राद्ध व यज्ञ यांखेरीज द्विजाने मांस भक्षण करू नये; विशेषतः व्रताच्या शेवटी, आणि विशेष करून चातुर्मास्य-व्रतासंबंधी प्रसंगी।

दुर्वासाःDurvāsā
दुर्वासाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdurvāsas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच् धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मुक्त्वाexcepting, leaving aside
मुक्त्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√muc (मुच् धातु) + क्त्वा → muktvā (कृदन्त-अव्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund): 'having left/excepting'
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśrāddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तथाalso
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/प्रकार): 'also, likewise'
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
मांसम्meat
मांसम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmāṃsa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
भक्षयेत्should eat
भक्षयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhakṣ (भक्ष् धातु)
Formविधिलिङ् (Potential/Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
द्विजःa Brahmin (twice-born)
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootviśeṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; तृतीया-रूपेण क्रियाविशेषणवत्: 'especially'
व्रतस्यof the vow
व्रतस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvrata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
अन्तेat the end
अन्ते:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootanta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
चातुर्मास्यof the four-month (rite/period)
चातुर्मास्य:
Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
TypeAdjective
Rootcāturmāsya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (समासाङ्ग-पूर्वपद); द्विगु: चत्वारः मासाः यस्य (four-monthly)
उद्भवस्यof what arises from the cāturmāsya
उद्भवस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootudbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; तत्पुरुष: चातुर्मास्य-उद्भवः (arising from the cāturmāsya)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/conjunction)

Durvāsā

Listener: Unnamed king (implied)

Scene: Durvāsā speaks with authoritative calm, one hand raised in instruction; the king listens with folded hands. A symbolic calendar/monsoon cloud motif hints at Cāturmāsya discipline.

D
Durvāsā
Ś
Śrāddha
Y
Yajña
C
Cāturmāsya
D
Dvija

FAQs

Vrata-dharma requires restraint; violating dietary discipline, especially at vow’s completion, undermines spiritual merit.

The verse functions as dharma-instruction within a tīrtha-māhātmya narrative; the focus is on vrata purity rather than a named tīrtha.

Avoid meat for dvijas, with stated exceptions tied to śrāddha and yajña; be especially strict at the end of Cāturmāsya-related vows.