Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

यस्मान्मांसं त्वया दत्त्वा व्रतभंगः कृतो मम । तस्मात्त्वमामिषाहारो रौद्रो व्याघ्रो भविष्यसि

Transliteration

yasmānmāṃsaṃ tvayā dattvā vratabhaṃgaḥ kṛto mama | tasmāttvamāmiṣāhāro raudro vyāghro bhaviṣyasi

Translation

‘तू मला मांस दिल्यामुळे माझा व्रतभंग झाला. म्हणून तू आमिषाहारी, रौद्र व्याघ्र (वाघ) होशील.’

Word by Word

• यस्मात्: because (of which)
• यस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (because)

• मांसम्: meat
• मांसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मांस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; मध्यम-पुरुष सर्वनाम

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having given)

• व्रतभंगः: the breaking of the vow
• व्रतभंगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक) + भंग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (व्रतस्य भंगः)

• कृतः: was done
• कृतः: Kriya-samānādhikaraṇa (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (व्रतभंगः कृतः)

• मम: of me / my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; उत्तम-पुरुष सर्वनाम

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; निष्कर्ष/फलार्थे (therefore)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; मध्यम-पुरुष सर्वनाम

• आमिषाहारः: a meat-eater
• आमिषाहारः: Karta (Predicate-noun/विधेय)
• Type: Noun
• Root: आमिष (प्रातिपदिक) + आहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (आमिषस्य आहारः)

• रौद्रः: fierce
• रौद्रः: Karta-vishesana (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (त्वम्/व्याघ्रः)

• व्याघ्रः: a tiger
• व्याघ्रः: Karta (Predicate-noun/विधेय)
• Type: Noun
• Root: व्याघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भविष्यसि: you will become
• भविष्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Durvāsā

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇas/ṛṣis (implied)

Visual Art Cues

Scene: The muni pronounces the curse: the king is destined to become a fierce tiger, a flesh-eater. The moment is charged—gesture of curse, the king’s shock, and a symbolic shadow of a tiger looming or beginning to manifest.

Characters & Entities

• Durvāsā
• King
• Vrata-bhaṅga
• Tiger (Vyāghra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Disrespecting or endangering a sacred vow leads to severe karmic consequence; dharma demands careful discernment in what is offered.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This is a moral turning-point within the Tīrthamāhātmya narrative; the tīrtha itself is not named in this shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied rule is strict avoidance of prohibited foods (like meat) during certain vratas, especially at pāraṇa.