Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16
Devanagari script
अद्यैव भव दुबुर्द्धे वलीपलितसंयुतः । जराजर्ज्जरितांगश्च तुच्छदृष्टिर्विरंगितः
Transliteration
adyaiva bhava duburddhe valīpalitasaṃyutaḥ | jarājarjjaritāṃgaśca tucchadṛṣṭirviraṃgitaḥ
Translation
अरे दुबुद्धे! आजच तू सुरकुत्या व पांढऱ्या केसांनी युक्त हो; वार्धक्याने अंग जर्जर होवो, दृष्टी क्षीण होवो आणि वर्ण फिका पडो।
Word by Word
अद्यtoday
अद्य:
Kriya-visheshana (Temporal modifier)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
एवindeed; just
एव:
Nipata (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
भवbecome
भव:
Kriya (Command)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
दुबुर्द्धेO evil-minded one
दुबुर्द्धे:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootदुर्बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
वलीपलितसंयुतःendowed with wrinkles and gray hair
वलीपलितसंयुतः:
Visheshana (Predicate adjective of 'you')
TypeAdjective
Rootवली (प्रातिपदिक) + पलित (प्रातिपदिक) + संयुत (कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (वलीपलिताभ्यां संयुतः/युक्तः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (त्वम्)
जराजर्ज्जरिताङ्गःwhose limbs are worn out by old age
जराजर्ज्जरिताङ्गः:
Visheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootजरा (प्रातिपदिक) + जर्जरित (कृदन्त-भूतकर्मणि) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (जरया जर्जरितानि अङ्गानि यस्य सः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
तुच्छदृष्टिःof paltry vision; mean-sighted
तुच्छदृष्टिः:
Visheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootतुच्छ (प्रातिपदिक) + दृष्टि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (तुच्छा दृष्टिः यस्य सः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
विरङ्गितःdiscolored; faded
विरङ्गितः:
Visheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootवि+रञ्ज् (धातु) → विरङ्गित (कृदन्त-भूतकर्मणि)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
Speaker
Menakā
Visual Art Cues
Scene: The curse paints a vivid transformation: the sage’s hair turns grey, skin wrinkles, posture stoops, eyes dim; Menakā’s fierce expression contrasts with the sudden frailty appearing in him.
Characters & Entities
M
MenakāFAQs
It portrays the immediate karmic force of a śāpa within Purāṇic storytelling and the fragility of youth and beauty.
No site is mentioned in the verse; it is part of the episode that frames the chapter’s tīrtha significance.
None.