Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10
Devanagari script
मुंच वज्र सहस्राक्ष पश्यामि तव पौरुषम् । चिरात्प्राप्तोऽसि मे दृष्टिं दिष्ट्या त्वं त्रिदिवेश्वरः
Transliteration
muṃca vajra sahasrākṣa paśyāmi tava pauruṣam | cirātprāpto'si me dṛṣṭiṃ diṣṭyā tvaṃ tridiveśvaraḥ
Translation
हे सहस्राक्षा! वज्र सोड, मला तुझे पौरुष पाहू दे. फार काळानंतर तू माझ्या दृष्टीस आला आहेस; दैवयोगाने तू त्रिदिवाचा अधिपती आहेस.
Word by Word
मुंचrelease! let go!
मुंच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular), परस्मैपद; धातु: मुच्—मोचने (to release)
वज्रthe thunderbolt
वज्र:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular)
सहस्राक्षO thousand-eyed one (Indra)
सहस्राक्ष:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसहस्र + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमास; पुंलिङ्ग (masculine), सम्बोधन (vocative/8th), एकवचन (singular)
पश्यामिI see
पश्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (singular), परस्मैपद; धातु: पश्—दर्शने (to see)
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति (genitive/6th), एकवचन (singular)
पौरुषम्manliness, valor
पौरुषम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपौरुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular)
चिरात्after a long time
चिरात्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचिरात् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
प्राप्तः(you) have come/arrived
प्राप्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (nominative/1st), एकवचन (singular)
असिyou are
असि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular), परस्मैपद; धातु: अस्—भुवि (to be)
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति (genitive/6th), एकवचन (singular)
दृष्टिम्sight, vision
दृष्टिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular)
दिष्ट्याfortunately, by good luck
दिष्ट्या:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदिष्टि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावप्राय प्रयोग; तृतीया-एकवचनरूपेण निपातवत् (idiomatic: ‘by good fortune’)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा विभक्ति (nominative/1st), एकवचन (singular)
त्रिदिवेश्वरःlord of heaven
त्रिदिवेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिदिव + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषसमास (‘त्रिदिवस्य ईश्वरः’); पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (nominative/1st), एकवचन (singular)
Speaker
Kālaprabha (Dānava)
Visual Art Cues
Scene: A challenger addresses Indra (Sahasrākṣa), urging him to cast the vajra; Indra is seen as the radiant lord of Svarga, poised for combat, surrounded by celestial retinue and storm-cloud aura.
Characters & Entities
S
Sahasrākṣa (Indra)V
VajraT
Tridiva (heaven)FAQs
Mockery and provocation are marks of adharma; true valor is disciplined and aligned with righteous purpose.
No tīrtha is named in this taunting speech; it remains within the broader Mahātmya narrative frame.
None.