Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

भास्कर उवाच । अहं भास्कर आयातो विप्ररूपेण सन्मुने । सर्वकार्यक्षमं मत्वा त्वामेकं भुवनत्रये

Transliteration

bhāskara uvāca | ahaṃ bhāskara āyāto viprarūpeṇa sanmune | sarvakāryakṣamaṃ matvā tvāmekaṃ bhuvanatraye

Translation

भास्कर म्हणाला—“हे सन्मुने, मी भास्कर (सूर्य) आहे. द्विजरूपाने आलो आहे; कारण त्रिभुवनात सर्व कार्ये साधण्यास समर्थ असा एकमेव तुम्हालाच मी मानले आहे।”

Word by Word

• भास्करः: Bhāskara (the Sun)
• भास्करः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्ता (speaker)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• भास्करः: Bhāskara
• भास्करः: Karta (Apposition/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; आत्मपरिचय (apposition to अहम्)

• आयातः: have come
• आयातः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ + या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having come’

• विप्ररूपेण: in the form of a brāhmaṇa
• विप्ररूपेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विप्र + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; ‘विप्रस्य रूपेण’ (in the form of a brāhmaṇa)

• सन्मुने: O good sage
• सन्मुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सत् + मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; ‘सन् मुनिः’ इति संबोधनम्

• सर्वकार्यक्षमम्: capable of all tasks
• सर्वकार्यक्षमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + कार्य + क्षम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (त्वाम्) = ‘सर्वेषु कार्येषु क्षमम्’

• मत्वा: having considered
• मत्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive) = ‘having considered/knowing’

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘you’

• एकम्: alone; one
• एकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (त्वाम्)

• भुवनत्रये: in the three worlds
• भुवनत्रये: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भुवन + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; ‘त्रीणि भुवनानि’

Speaker

Bhāskara (Sūrya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Cāmatkārapura-kṣetra (Agastya-āśrama episode)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The guest declares: ‘I am Bhāskara,’ as a concealed solar halo flares; Agastya stands composed, receiving the revelation in the hermitage courtyard.

Characters & Entities

• Bhāskara (Sūrya)
• Agastya (implied addressee)
• Vipra (brāhmaṇa form)
• Three worlds (bhuvanatraya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas portray realized sages as uniquely empowered; even devas seek their aid for cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse functions within a tīrtha-māhātmya narrative frame, but this line focuses on the revelation of Sūrya rather than a named site.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed; the motif is divine visitation in disguise (viprarūpa).