Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 205

Devanagari script

चांद्रायणसहस्रं तु कुरुतेऽन्यो यथोचितम् । षडक्षरं जपेदन्यो मंत्रं ताभ्यां समं फलम्

Transliteration

cāṃdrāyaṇasahasraṃ tu kurute'nyo yathocitam | ṣaḍakṣaraṃ japedanyo maṃtraṃ tābhyāṃ samaṃ phalam

Translation

दुसरा एक पुरुष विधिपूर्वक हजार चांद्रायण व्रते करतो; आणखी एक षडक्षर मंत्राचा जप करतो—दोघांचे फळ समान स्मृत आहे.

Word by Word

• चांद्रायणसहस्रम्: a thousand Cāndrāyaṇa observances
• चांद्रायणसहस्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चांद्रायण + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: चांद्रायणानां सहस्रम् (a thousand Cāndrāyaṇa vows); नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थ (but/indeed)

• कुरुते: performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार, आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• अन्यः: another (person)
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यथोचितम्: as prescribed/properly
• यथोचितम्: Sambandha (Manner adjunct/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा + उचित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास: यथा उचितम् (as is proper); क्रियाविशेषण (adverb)

• षडक्षरम्: the six-syllabled (mantra)
• षडक्षरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: षट् + अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• जपेत्: should recite
• जपेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• अन्यः: another (person)
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मन्त्रम्: mantra
• मन्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ताभ्याम्: than/with those two
• ताभ्याम्: Karana (Comparison basis/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया/पञ्चमी, द्विवचन

• समम्: equal
• समम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Result/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A severe ascetic performing lunar-diet Cāndrāyaṇa shown in a small vignette; beside it a calm devotee doing japa; a celestial scribe records equal merit on palm-leaf ledger.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere mantra-japa is presented as a potent, accessible practice comparable to extreme austerities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular site is named in this verse; it is a general merit-comparison within tīrtha-māhātmya discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

The Cāndrāyaṇa vow (a regulated penance) is contrasted with repeating the ṣaḍakṣara mantra.