Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7
Devanagari script
अस्पृष्टं कलिना स्थानं किंचि द्वद बृहस्पते । समाश्रयाय तीर्थानां यदि वेत्सि जगत्त्रये
Transliteration
aspṛṣṭaṃ kalinā sthānaṃ kiṃci dvada bṛhaspate | samāśrayāya tīrthānāṃ yadi vetsi jagattraye
Translation
हे बृहस्पते! कलिने अस्पृष्ट असे काही स्थान सांग, जे तीर्थांचे समान आश्रय ठरेल—जर तू ते त्रिलोकी जाणत असशील।
Word by Word
अस्पृष्टम्untouched
अस्पृष्टम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअ+स्पृष्ट (स्पृश् धातोः क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्त-प्रत्यय (PPP)
कलिनाby Kali
कलिना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3/Instrumental), एकवचन
स्थानम्place
स्थानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
किंचित्some/a little
किंचित्:
Visheshana (Qualifier)
TypeIndeclinable
Rootकिंचित् (अव्यय)
Formअल्पार्थक-अव्यय
वदtell/say
वद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
समाश्रयायfor taking refuge
समाश्रयाय:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसम्+आ+श्रि (धातु) + घञ्/अय (प्रातिपदिक: आश्रय)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4/Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for refuge)
तीर्थानाम्of the sacred fords/pilgrimage places
तीर्थानाम्:
Shashthi-sambandha (Possessive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional conjunction)
वेत्सिyou know
वेत्सि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
जगत्त्रयेin the three worlds
जगत्त्रये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजगत् + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/Locative), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि जगन्ति)
Speaker
Indra (Śakra/Śatakratu) addressing Bṛhaspati
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Indra respectfully petitions Bṛhaspati: ‘Tell us a place untouched by Kali, a common refuge for tīrthas, if you know it in the three worlds.’
Characters & Entities
I
IndraB
BṛhaspatiK
KaliT
TīrthasFAQs
To preserve holiness in a corrupt age, one must seek and uphold protected centers of dharma.
Not yet named; the verse asks for the identification of such a place.
None directly; the concern is the continued efficacy of tīrthas (tīrtha-prabhāva) in Kali-yuga.