Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 86

Devanagari script

यस्मात्त्वं शिष्यतां गत्वा मम वाक्यं करोषि न । तस्मात्त्वां योजयिष्यामि ब्रह्म शापेन सांप्रतम्

Transliteration

yasmāttvaṃ śiṣyatāṃ gatvā mama vākyaṃ karoṣi na | tasmāttvāṃ yojayiṣyāmi brahma śāpena sāṃpratam

Translation

तू शिष्यत्व स्वीकारूनही माझे वचन पाळत नाहीस; म्हणून आता मी तुला ब्राह्मण-शापाने बांधीन।

Word by Word

• यस्मात्: because/since
• यस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; तसिल्-प्रत्ययान्तम् (ablatival adverb) ‘because/from which reason’

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचनम्; मध्यमपुरुष-सर्वनाम

• शिष्यताम्: discipleship
• शिष्यताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिष्यता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; ‘गत्वा’ इत्यस्य कर्म (to the state of discipleship)

• गत्वा: having gone/entered
• गत्वा: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (absolutive); पूर्वक्रिया

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचनम्; उत्तमपुरुष-सर्वनाम

• वाक्यम्: word/command
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचनम्

• करोषि: you do/obey
• करोषि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (present), मध्यमपुरुषः (2nd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः (negation)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; तसिल्-प्रत्ययान्तम् (therefore/from that reason)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd), एकवचनम्

• योजयिष्यामि: I will yoke/subject/appoint
• योजयिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु) (णिच्) → योजय (causative stem)
• Form: लृट् (simple future), उत्तमपुरुषः (1st), एकवचनम्; परस्मैपदम्; णिजन्त (causative)

• ब्रह्म: Brahmā (as ‘Brahma-’)
• ब्रह्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; ‘शापेन’ इत्यनेन सह—‘ब्रह्मशापेन’ (by Brahma’s curse) इत्यर्थे

• शापेन: by a curse
• शापेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; करणम् (instrumental)

• सांप्रतम्: now/at present
• सांप्रतम्: Kriya-visheshaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सांप्रतम् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

Speaker

Śākalya

Visual Art Cues

Scene: A stern teacher raises a hand in imprecation while the disciple stands firm yet respectful; a subtle aura of Vedic fire and curse-energy surrounds the guru.

Characters & Entities

• Śākalya
• Yājñavalkya
• Brahma-śāpa (brahmanical curse)
• Śiṣyatā (discipleship)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Discipleship entails obedience and accountability; rejecting rightful guidance is shown to invite spiritual and social consequences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it functions as a moral turning point within the chapter’s tīrtha-oriented narration.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not a ritual prescription; it mentions brahma-śāpa as a disciplinary spiritual force invoked by a Brahmin teacher.