Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

सरोगो रोगमुक्तस्तु पराभूतो रिपुक्षयम् । तत्समाराधनादेव कामानंत्यमवाप्नुयात्

Transliteration

sarogo rogamuktastu parābhūto ripukṣayam | tatsamārādhanādeva kāmānaṃtyamavāpnuyāt

Translation

रोगी रोगमुक्त होतो, पराभूताला शत्रूक्षय मिळतो. त्या समाराधनेनेच इच्छित कामनांची अनंत सिद्धी प्राप्त होते.

Word by Word

• स-रोगः: one afflicted with disease
• स-रोगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स (उपसर्ग/अव्यय-प्राय) + रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः उपपद-तत्पुरुषः (रोगेण सह/युक्तः)

• रोग-मुक्तः: freed from disease
• रोग-मुक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रोग (प्रातिपदिक) + मुक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; समासः तत्पुरुषः (रोगात् मुक्तः)

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (contrast/emphasis)

• पराभूतः: defeated
• पराभूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परा+भू (धातु) → पराभूत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• रिपु-क्षयम्: destruction of enemies
• रिपु-क्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रिपु (प्रातिपदिक) + क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (रिपूणां क्षयः)

• तत्-समाराधनात्: from that worship/propitiation
• तत्-समाराधनात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक) + समाराधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (तस्य समाराधनम्)

• एव: indeed, only
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (only/indeed)

• कामान्: desires, wishes
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• अन्त्यम्: final, ultimate
• अन्त्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (of phala/goal implied)

• अवाप्नुयात्: would obtain
• अवाप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव+आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपदम्

Speaker

Sūta (deduced)

Characters & Entities

• Rudras
• Maheśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady propitiation of Śiva’s forms is portrayed as a dharmic means for overcoming suffering and obstacles, culminating in enduring fulfillment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not explicitly named in the verse; the emphasis is on the fruit of samārādhana within the Tīrthamāhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Samārādhana—intense devotional propitiation/worship (implying pūjā, japa, and observance according to Śaiva practice).