Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1
Devanagari script
। सूत उवाच । यत्पूर्वापरसीमान्तं तन्मया संप्रकीर्तितम् । दक्षिणोत्तरसंभूतं तद्वो वक्ष्यामि सांप्रतम्
Transliteration
| sūta uvāca | yatpūrvāparasīmāntaṃ tanmayā saṃprakīrtitam | dakṣiṇottarasaṃbhūtaṃ tadvo vakṣyāmi sāṃpratam
Translation
सूत म्हणाले—पूर्व-पश्चिमेच्या सीमा मी यथार्थपणे सांगितल्या. आता मी तुम्हांला दक्षिण-उत्तर दिशांचा विस्तार व मर्यादा सध्या सांगतो.
Word by Word
सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यत्which/that (relative)
यत्:
Karma/Pratipadya (Object/विषय)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
पूर्वापरसीमान्तम्the boundary-limit of east and west
पूर्वापरसीमान्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपूर्व + अपर + सीमा + अन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—पूर्वापरयोः सीमायाः अन्तः (सीमान्त)
तत्that
तत्:
Karma/Pratipadya (Object/विषय)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; निर्देशार्थ
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचन
संप्रकीर्तितम्has been proclaimed/described
संप्रकीर्तितम्:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘has been proclaimed’
दक्षिणोत्तरसंभूतम्arisen/formed from the south and north (limits)
दक्षिणोत्तरसंभूतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदक्षिण + उत्तर + सम् + भू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—दक्षिणोत्तरयोः (दिशोः) संभूतम्
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; निर्देशार्थ
वःto you (all)
वः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी (4th/6th), बहुवचन; अत्र सम्प्रदानार्थ (to you)
वक्ष्यामिI will tell
वक्ष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सांप्रतम्now/at present
सांप्रतम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
Speaker
Sūta
Characters & Entities
S
SūtaFAQs
Purāṇic dharma preserves sacred geography with precision, guiding pilgrims to approach holy regions correctly and respectfully.
The broader kṣetra associated with Viṣṇupadī Gaṅgā; this verse introduces the systematic listing of its boundaries.
No direct rite; it functions as a pilgrimage-guide transition to the boundary descriptions.